پیام آذری

آخرين مطالب

سایبانی برای مردان سنگی شهریئری مقالات

سایبانی برای مردان سنگی شهریئری
  بزرگنمايي:

پیام آذری - از سالیان پیش فرهنگ‌دوستان هشدار می‌دهند که بی‌توجهی‌ به شهر یئری و داشته‌های غنی باستانی دیار سبلان خطر پایان تاریخ در سرزمین زرتشت را نزدیک می‌سازد و اقدامات در حال انجام برای حفاظت از این میراث باید بسیار کارشناسانه و سریع عملیاتی شده و کامل گردد. 
شاید چالز برنی، باستان‌شناس غربی و همکارانش رابرت بولی، مایکل لوید اینگراهام و جفری سامرزه در دهه 40 و 50 شمسی تصور نمی‌کردند که مطالعاتشان در شهره کردن جهانی منطقه " شهر یئری" سرنوشت خوبی برای معبد و سنگ افراشته‌های باستانی این منطقه نخواهد داشت.
شهریری منطقه ای تاریخی با وسعت 400 هکتار است که در یک کیلومتری روستای "پیرازمیان" که در زمانی دور برای ترساندن دشمنان به آن بورازما یعنی اینجا نیا می‌گفتند قرار دارد. این منطقه در 25 کیلومتری شرق مشگین شهر در فاصله 60 کیلومتر دورتر از اردبیل در نزدیکی سبلان و در کنار رودخانه قره سو واقع شده است.

پیام آذری


آنچه شهر یئری و روستای پیرازمیان را شهره ایران و جهان ساخته است وجود معبدهایی با نگهبانان سنگی آن است، نگاهبانان سنگی "شهر یئری" شامل 280 سنگ هستند که دیرینگی آنها به بیش از شش هزار سال پیش از میلاد و به دوران اواخر مفرغ ، دوره نوسنگی ، مس سنگی و اوایل آهن پیوند می‌خورد.
سنگ‌افراشته‌های ‎ 70تا ‎ 360سانتی متری که نقش انسان به صورت دارند و وقتی به آن می نگری بسان نگهبانانی هستند که دست به سینه و معمولا بدون دهان به صف کشیده‌اند.
محوطه شهر یئری دارای فضاهای تاریخی شامل قلعه با معماری سنگی و دیواره های خشکه چین، معبد ، حدود 300 گور باستانی کلان سنگی، غار باستانی، دروازه، محوطه قوشاتپه مربوط به شش هزار سال پیش از میلاد است.
نگهبانان همیشه ساکت و دست به سینه شهر یئری (پیرازمیان ) به جز هفت قطعه مشابه در منطقه "حکاری" ترکیه و یک قطعه هم در" قپوزستان" جمهوری آذربایجان مانندی برایشان در جهان نیست.
بنوشته چارلزبرنی باستانشناسی که کاووش‌های را در شهر یئری انجام داده است، دو محوطه در غرب مشگین شهر کشف شده که می‌توان آن را پاسگاه مرزی "اورارتوها" لقب داد. مهمترین محوطه کشف شده محوطه شهر یئری در شرق منطقه مورد مطالعه قرار دارد. استقرار این محوطه به دلیل ملاحظات استراتژی بر روی صخره ای بنا شده است. استحکامات دفاعی تماما از سنگ ساخته شده و این محوطه از 4 مولفه تشکیل شده است.
 دهکده وسیعی که بخشی از آن حصار کشی شده و این دهکده به دو قسمت بالایی و پایینی تقسیم می‌شود، ارک که از سمت غرب به دهکده بالایی منتهی می‌شود، چهارگروم استیل‌ها (سنگ افراشته ها)، تعدادی قبر که در دهکده بالایی و پایینی قرار داشت. از میان 72 محوطه ثبت شده چند مورد علایم و نشانه‌های قطعی و چند مورد نیز علایم احتمالی مربوط به تمدن‌های ماقبل تاریخ ثبت شده است.
به گفته کارشناسان، در اولین کاوش‌ها در شهر یئری در دهه 50 قبرهای عصر آهن کشف شد، سفال‌هایی مربوط به دوره مس‌سنگی نیز بدست آمد و قدمت منطقه را به3500 سال پیش از عصر آهن برآورد نمود، برخی از سفالها منقوش و برخی با طرح سبدی بودند. تعدادی سفال دو لایه نیز در حفاری کشف شد که احتمال می‌رود لایه دوم سفال برای ترمیم قسمت‌های شکسته سفال به کار رفته‌است.
در منطقه شهریئری تعداد زیادی سنگ شیشه برنده (ابسیدین) کشف شد، از ابسیدین برای برش سنگ‌های سخت در مس‌سنگی استفاده می‌شده‌ است. نیای منطقه شهریئری چند دوره تاریخی از مس‌سنگی، عصر آهن 1 و عصر آهن 2 مشخص شد و بقایایی از قلعه‌ای متعلق به دوره آهن کشف گردیده‌ است.
در فصول بعدی حفاری، بقایایی از سفال، مفرغ و نقوش انسانی دیده شد که باستان‌شناسان آن‌ها را نذوراتی متعلق به معبد می‌دانستند. یکی از این دو معبد در زیر دیوار دفاعی قلعه قرار داشت.
باستان شناسان نتیجه گرفتند در دوره اورارتویی که ساکنان شهریئری بر روی معبد خود قلعه ساخته بودند از دین خود روی گردانده‌اند و خدای اورارتویی (خالدی) را پذیرفته‌اند.
در این فصل حفاری یک لایه نیز در زیر محوطه داخلی قلعه کشف شد که به شهری متروک و قدیمی‌تر تعلق داشت. برخی سفال‌های قهوه‌ای مایل به بنفش و سفال‌های داغدار و سیاه نیز در این محل کشف شدند که به پیش از عصر آهن تعلق دارند.
در فصل سوم حفاری مشخص شد که در دوره اورارتوییان قلعه به آتش کشیده و متروک شده‌است. وجود خاکستر در لایه‌های خاک قلعه نشان دهنده آتش‌سوزی قلعه است. به این ترتیب دوره‌های متوالی زندگی بشر از 7000 سال پیش تا دوره اورارتوییان در شهریری به صورت متوالی مشخص شد. در این فصل تعداد زیادی ظروف سفالی، اشیای زرین مانند آویز، دکمه‌های زینتی و پلاکهای طلایی و مفرغی کشف گردید.
همچنین نیایشگاه اصلی منطقه شهریئری، از زیر خاک بیرون آمد که شامل بیش از 300 سنگ‌افراشت با ارتفاع‌های مختلف از 35 تا 250 سانتیمتر با شکل‌های انسانی هستند که حاوی صورت آدمی (بدون دهان)، دست و شمشیر هستند.
آغاز غارت در شهر یئری از دهه 20
برخی معتقدند که غارتگران میراث فرهنگی پیش از کاوش‌های شهر یئری متوجه این منطقه شده و از اواخر دهه 20 غارتگری در آن را شروع کرده بودند. شهر یئری از این زمان تخریب‌های بسیار گسترده‌ای را هم از سوی انسان و هم طبیعت شاهد بوده است.
بررسی‌های علمی نشان می‌دهد که از زمان کشف محوطه تاریخی شهر یئری هشتاد درصد آثار آن از میان رفته‌ است و اکنون 20 درصد آن باقی مانده که نیاز به حمایت و حراست دارد.
با اینکه ارزش تاریخی شهر یئری قابل تصور نمی‌باشد اما در دهه‌های گذشته به آن بسیار بی‌توجهی شده و سازمان میراث فرهنگی وقت کشور با تاخیری طولانی بلاخره در سال 1381 این منطقه باستانی را در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رساند.

پیام آذری


طی سالیان گذشته استیل‌های سنگی شهر یئری در مقابل باد و سرما و انسان‌های طماع به حال خود رها شده بود و تنها در دهه 80 با نصب کوتاه مدت داربست‌ها و سایه‌بان فلزی برای نگهداری این آثار، تلاش شد و این داربست ها و حفاظ‌ها نیز پس از مدت کوتاهی بر اثر تندباد فروریخت.
ضرورت افزایش اقدامات کارشناسانه برای حراست از شهر یئری
از وقتی دولت دوازدهم سرکار آمد و استاندار آن در اردبیل گردشگری را بعنوان سرلوحه و محور برنامه‌های خود قرار داد توجه به میراث فرهنگی و جاذبه های تاریخی و طبیعی نیز زیاد شد و پروژه‌های قابل توجهی نیز در این حوزه از جمله در زمینه کاوشهای باستانشاسی، مرمت آثار تاریخی و حفظ و مراقبت از آنها به مورد اجرا گذاشته شد.
منطقه باستانی شهر یئری نیز از این امر مستثنی نبود و اقداماتی در زمینه حفظ و حراست از آن آغاز شد هر چند که در مورد طرح‌های اجرایی طرفداران و مخالفان آنها مسایل و نقدهای متفاوتی نیز ابراز کرده و می‌کنند، اما آنچه مورد وفاق تمامی کارشناسان است ضرورت تسریع به این اقدامات با توجه کامل به اصول علمی و کارشناسی می‌باشد.
به گفته کارشناسان میراثی که در شهر یئری باقی مانده است بسیار ارزشمند بوده و هر اقدام و فعالیتی در آن می‌بایست اقدامی کاملا علمی و با رعایت اصول و فنون باستانشناسی باشد.
از نخستین اقدامات در راستای ساماندهی منطقه شهر یئری اجرای سنگ فرش راه دسترسی به این منطقه باستانی بود که به گفته نادر فلاحی مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل این طرح از خروجی روستای پیرازمیان تا آثار سنگی محوطه باستانی اجرایی شده است .
به گفته وی، این طرح در فاز نخست به طول 400 متر و در فاز دوم به طول 500 متر اجرا شده است تا دسترسی گردشگران به آثار سنگی تسهیل شود ضمن اینکه سرویس بهداشتی و نمازخانه نیز در منطقه احداث شده است.
تبدیل شهریئری به بزگترین سایت موزه کشور
شهریئری با استیل‌های سنگی و دیگر آثار باقی مانده خود استعداد تبدیل به سایت موزه برای ارایه بخشی از تاریخ مام وطن به جهانیان را داراست ، این سایت موزه همچنین می‌تواند تبدیل به مکانی علمی برای مطالعه و ارائه یافته‌های علمی باستانشناسان و مورخان باشد.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اردبیل گفت: با تلاش‌ها و پیگیری‌های انجام شده 400 هکتار سایت‌موزه در این محوطه باستانی ثبت شده و قرار است بزرگترین سایت موزه کشور با 400 هکتار در محوطه باستانی شهریئری ایجاد و بهره‌برداری شود.

پیام آذری


فلاحی اضافه کرد: انتخاب یک مجموعه تاریخی و اثر باستانی به عنوان پایگاه ملی به منزله قرار گرفتن آن در لیست آثار برجسته و شاخص تاریخی کشور است.
وی ادامه داد: عملیات نصب سوله قسمت معبد این محوطه به اتمام رسید و بزودی نصب لایت‌پنل‌های معبد نیز آغاز می‌شود.
او افزود: مرمت سنگ‌افراشته‌های معبد نیز از اولویت‌های اصلی اداره کل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی اردبیل است و چند دانشگاه و موسسه علمی جهت مرمت سنگ‌افراشته‌های موجود در این محوطه باستانی اعلام آمادگی کرده‌اند.
مسقف شدن شهر یئری و افتتاح فاز اول مجموعه تا شهریور ماه
یکی از اقدامات مهم در زمینه حراست از آثار باستانی منطقه شهر یئری مصون داشتن آنها از هجوم پدیده‌های طبیعی و انسانی است و در این راستا طرح مسقف کردن این مجموعه نیز اجرایی شده و همچنان ادامه دارد.
به گفته فلاحی ، محوطه تاریخی "شهر یئری" مشگین‌شهر جهت جلوگیری از تخریب مجسمه‌های سنگی کشف شده در محل با استفاده از سازه فلزی به طور کامل مسقف شده است و با توجه به پیشرفت اجرای طرح پیش‌بینی می‌شود در ماه‌های آینده تکمیل و به بهره‌برداری برسد.

پیام آذری


وی با تاکید بر اجرای کارشناسانه این پروژه بیان کرد: از ایده‌های کارشناسانه محققان در اجرای پروژه استفاده شده و حتی از برخی مکان‌های مشابه در کشورهای همسایه نیز بازدید شده تا اقدامات کاملا کارشناسانه انجام و زمینه حراست از آثار باستانی موجود در شهریئری فراهم شود.
فلاحی بیان کرد: حفظ این‌ محوطه و انتقال سالم آن به آیندگان وظیفه ماست و پوشش سقف این مجموعه فاخر و مصون نگه‌داشتن سنگواره‌های مکتب اوشاخلاری( به دلیل کوتاه قامتی نگهبانان سنگی به آنها اوشاخ یا کودک گفته می‌شود) از گزند آب و باران و برف نقش مهمی را در این امر ایفا خواهد کرد.
او افزود: با توجه به اهمیت محوطه در تاریخ و تمدن استان و شمال‌غرب کشور، پوشش سقف آن از مهمترین اولویت‌ها بوده که برای این امر با اختصاص اعتبارات مورد نیاز اقدام شده و شاهد تکمیل آن در آینده نزدیک خواهیم بود.
اکبر بهنامجو استاندار اردبیل هم گفت: فاز اول مجموعه تاریخی شهر یئری مشگین شهر تا شهریور امسال به بهره‌برداری می‌رسد و 400 هکتار زمین در حوزه این مجموعه، فاز به فاز راه اندازی و تکمیل می‌شود.
وی بیان کرد: این منطقه با توجه به قابلیت استثنایی خود در جذب گردشگر باید ضمن حفاظت از آثار باستانی توسعه داده شده و علاوه بر گردشگران داخلی پای گردشگران خارجی نیز به آن باز شود.
بهنامجو اظهار کرد: در کشورهای دیگر با یک قطعه سنگ تاریخی هزاران گردشگر را جذب می‌کنند اما ما از داشته های غنی باستانی شهر یئری و طبیعت آن استفاده مطلوب نکرده‌ایم.
وی بیان کرد: باید تمامی امکانات رفاهی در منطقه شهر یئری تدارک دیده شده و گرشگر دست کم نصف روز را در این منطقه سپری کند.
او اضافه کرد: تصمیم دولت فقط محدود به محصور و سرپوشیده کردن منطقه نیست، بلکه توسعه و ایجاد زیرساخت‌های قوی و ایجاد تمامی امکانات رفاهی جهت جلب و جذب گرشگر می‌باشد و این مهم باید مطالعه و اجرایی شود.
تاریخ در دامنه سبلان و در شهر یئری بخشی از داشته‌های خود به امانت در اختیار نسل حاضر گذاشته است، دهها اثر ارزشمند نیاکان ما از دل خاک بیرون کشیده و می‌بایست امین شایسته ای برای یادگار نسل پیشین خود باشیم.
در ساماندهی محوطه باستانی شهریئری می‌بایست به طراحی دقیق و رعایت تمام ملاحظات اقلیمی و عملکرد مناسب در این سایت تاریخی توجه ویژه شود تا میراث فرهنگی به جا مانده از گذشتگان بدون آسیب و تخریب به نسل آینده به امانت سپرده شود.

لینک کوتاه:
https://www.payameazari.ir/Fa/News/362734/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

آیت الله نوری همدانی: اختصاص دو سوم سهم امام به زلزله زدگان خوی مجاز است

ادامه روند توسعه و آبادانی در بیله سوار با افتتاح 19 طرح عمرانی

پرنده نگاری حفاظت محیط زیست اردبیل در کوچ گاه های پرندگان مهاجر

سفر معاون رئیس جمهور و رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران به استان خراسان جنوبی

توزیع 30 هزاردستگاه چادر امدادی در خوی/12هزار واحدمسکونی آسیب دید

بازی/ Used Car Dealer Tycoon؛ دلال ماشین‌های کارکرده

اجازه آیت الله نوری همدانی برای اختصاص دو سوم سهم امام به زلزله زدگان خوی

آمادگی سازمان نظام پزشکی برای خدمت به زلزله زدگان خوی

آمادگی سازمان نظام پزشکی برای خدمت رسانی به زلزله زدگان خوی

ارسال کمک‌های خلخالی‌ها به زلزله‌زدگان خوی

ارتش به صورت شبانه‌روزی در حال امدادرسانی به مردم خوی است

برپایی جشن میلاد امام علی(ع) و دهه فجر در سالن طلاییه مهاباد

ارسال کمک‌های مردم خلخال به زلزله‌زدگان خوی

بستان آباد پیشتاز تولید قارچ خوراکی در آذربایجان شرقی

60 اردوگاه اسکان اضطراری در خوی دایر شد/اسکان 98هزار نفر

اکران انیمیشن "لوپتو" در سینما لبخند کیش

قاتل مأمور حراست شرکت نفت مارون دستگیر شد

سامان‌دهی مسجد کبود تبریز

دامدار و کشاورز نمونه جعفرآبادی، انقلابی همیشه در صحنه

پیش بینی شرکت 15 هزار نفر در مراسم اعتکاف در آذربایجان شرقی

تردد در گردنه‌های مهاباد بدون زنجیرچرخ امکان‌پذیر نیست

اعزام 6 تیم بهداشتی به مناطق زلزله‌زده خوی

دستاوردهای شهرستان پارس آباد تا فجر 44

افزایش 10 اکیپ عملیاتی برق رسانی در خوی

سرقت در خوی با هوشیاری پلیس 50‌ درصد کاهش یافت

هشدار پلیس به سارقان در خوی

ادامه پس لرزه شایعات در خوی

نیروهای ویژه پلیس به منطقه زلزله‌زده خوی رفتند | هشدار به سارقان

افتتاح طرحهای ویژه دهه فجر در آذربایجان شرقی

امنیت کامل در خوی برقرار است/کاهش 50 درصدی سرقت

گلکسی بوک 3 360 به دور از آنپکد معرفی شد

افتتاح 59 کلاس درس در قالب 27 پروژه در استان اردبیل

استعدادیابی رشته بسکتبال در اردبیل با جدیت دنبال می‌شود

ارسال 10 هزار قرص نان از سقز به مناطق زلزله زده خوی

فرهاد کشاورز کادوی تولدش را از کراپی ها گرفت

برگزاری مراسم میهمانی لاله ها در آذربایجان شرقی

شورای هم‌اندیشی و اطلاع رسانی بنیاد/فعالیت‌ در حوزه ایثار و شهادت باید دقیق، درست و اثرگذار باشد

مراسم میهمانی لاله‌ها در گلزار مطهر شهدای بهشت زهرا (س) برگزار شد

گردوغبار در اهواز و سوسنگرد، سه برابر بیشتر از حد مجاز

افزایش 15 درصدی نرخ تعرفه عوارض محلی در اردبیل

میهمانی لاله ها در اردبیل

ارسال سومین مرحله کمک‌های هلال‌احمر خراسان رضوی برای زلزله‌زدگان خوی

حضور رهبر معظم انقلاب در مرقد مطهر امام راحل و گلزار شهدای بهشت زهرا(س)

آئین میهمانی لاله‌ها و عطرافشانی گلزارهای مطهر شهدای سراسر کشور برگزار شد/ ملت ایران همچنان آماده ایثار و دفاع از انقلاب اسلامی هستند

بهره‌برداری از 14 طرح آبرسانی در خلخال

بهره‌برداری از 27 پروژه مدرسه‌سازی در اردبیل

«میهمانی لاله‌ها» در بهار فجر انقلاب/عطرافشانی مزار شهدا انجام شد

ایجاد فرصت شغلی در کشور امسال‌ از مرز یک میلیون فراتر رفت

آزمایشگاه جدید غربالگری مرکز انتقال خون اردبیل افتتاح شد

7 مصدوم در سانحه تصادف محور اسلام آبادغرب