پیام آذری

آخرين مطالب

سایبانی برای مردان سنگی شهریئری مقالات

سایبانی برای مردان سنگی شهریئری
  بزرگنمايي:

پیام آذری - از سالیان پیش فرهنگ‌دوستان هشدار می‌دهند که بی‌توجهی‌ به شهر یئری و داشته‌های غنی باستانی دیار سبلان خطر پایان تاریخ در سرزمین زرتشت را نزدیک می‌سازد و اقدامات در حال انجام برای حفاظت از این میراث باید بسیار کارشناسانه و سریع عملیاتی شده و کامل گردد. 
شاید چالز برنی، باستان‌شناس غربی و همکارانش رابرت بولی، مایکل لوید اینگراهام و جفری سامرزه در دهه 40 و 50 شمسی تصور نمی‌کردند که مطالعاتشان در شهره کردن جهانی منطقه " شهر یئری" سرنوشت خوبی برای معبد و سنگ افراشته‌های باستانی این منطقه نخواهد داشت.
شهریری منطقه ای تاریخی با وسعت 400 هکتار است که در یک کیلومتری روستای "پیرازمیان" که در زمانی دور برای ترساندن دشمنان به آن بورازما یعنی اینجا نیا می‌گفتند قرار دارد. این منطقه در 25 کیلومتری شرق مشگین شهر در فاصله 60 کیلومتر دورتر از اردبیل در نزدیکی سبلان و در کنار رودخانه قره سو واقع شده است.

پیام آذری


آنچه شهر یئری و روستای پیرازمیان را شهره ایران و جهان ساخته است وجود معبدهایی با نگهبانان سنگی آن است، نگاهبانان سنگی "شهر یئری" شامل 280 سنگ هستند که دیرینگی آنها به بیش از شش هزار سال پیش از میلاد و به دوران اواخر مفرغ ، دوره نوسنگی ، مس سنگی و اوایل آهن پیوند می‌خورد.
سنگ‌افراشته‌های ‎ 70تا ‎ 360سانتی متری که نقش انسان به صورت دارند و وقتی به آن می نگری بسان نگهبانانی هستند که دست به سینه و معمولا بدون دهان به صف کشیده‌اند.
محوطه شهر یئری دارای فضاهای تاریخی شامل قلعه با معماری سنگی و دیواره های خشکه چین، معبد ، حدود 300 گور باستانی کلان سنگی، غار باستانی، دروازه، محوطه قوشاتپه مربوط به شش هزار سال پیش از میلاد است.
نگهبانان همیشه ساکت و دست به سینه شهر یئری (پیرازمیان ) به جز هفت قطعه مشابه در منطقه "حکاری" ترکیه و یک قطعه هم در" قپوزستان" جمهوری آذربایجان مانندی برایشان در جهان نیست.
بنوشته چارلزبرنی باستانشناسی که کاووش‌های را در شهر یئری انجام داده است، دو محوطه در غرب مشگین شهر کشف شده که می‌توان آن را پاسگاه مرزی "اورارتوها" لقب داد. مهمترین محوطه کشف شده محوطه شهر یئری در شرق منطقه مورد مطالعه قرار دارد. استقرار این محوطه به دلیل ملاحظات استراتژی بر روی صخره ای بنا شده است. استحکامات دفاعی تماما از سنگ ساخته شده و این محوطه از 4 مولفه تشکیل شده است.
 دهکده وسیعی که بخشی از آن حصار کشی شده و این دهکده به دو قسمت بالایی و پایینی تقسیم می‌شود، ارک که از سمت غرب به دهکده بالایی منتهی می‌شود، چهارگروم استیل‌ها (سنگ افراشته ها)، تعدادی قبر که در دهکده بالایی و پایینی قرار داشت. از میان 72 محوطه ثبت شده چند مورد علایم و نشانه‌های قطعی و چند مورد نیز علایم احتمالی مربوط به تمدن‌های ماقبل تاریخ ثبت شده است.
به گفته کارشناسان، در اولین کاوش‌ها در شهر یئری در دهه 50 قبرهای عصر آهن کشف شد، سفال‌هایی مربوط به دوره مس‌سنگی نیز بدست آمد و قدمت منطقه را به3500 سال پیش از عصر آهن برآورد نمود، برخی از سفالها منقوش و برخی با طرح سبدی بودند. تعدادی سفال دو لایه نیز در حفاری کشف شد که احتمال می‌رود لایه دوم سفال برای ترمیم قسمت‌های شکسته سفال به کار رفته‌است.
در منطقه شهریئری تعداد زیادی سنگ شیشه برنده (ابسیدین) کشف شد، از ابسیدین برای برش سنگ‌های سخت در مس‌سنگی استفاده می‌شده‌ است. نیای منطقه شهریئری چند دوره تاریخی از مس‌سنگی، عصر آهن 1 و عصر آهن 2 مشخص شد و بقایایی از قلعه‌ای متعلق به دوره آهن کشف گردیده‌ است.
در فصول بعدی حفاری، بقایایی از سفال، مفرغ و نقوش انسانی دیده شد که باستان‌شناسان آن‌ها را نذوراتی متعلق به معبد می‌دانستند. یکی از این دو معبد در زیر دیوار دفاعی قلعه قرار داشت.
باستان شناسان نتیجه گرفتند در دوره اورارتویی که ساکنان شهریئری بر روی معبد خود قلعه ساخته بودند از دین خود روی گردانده‌اند و خدای اورارتویی (خالدی) را پذیرفته‌اند.
در این فصل حفاری یک لایه نیز در زیر محوطه داخلی قلعه کشف شد که به شهری متروک و قدیمی‌تر تعلق داشت. برخی سفال‌های قهوه‌ای مایل به بنفش و سفال‌های داغدار و سیاه نیز در این محل کشف شدند که به پیش از عصر آهن تعلق دارند.
در فصل سوم حفاری مشخص شد که در دوره اورارتوییان قلعه به آتش کشیده و متروک شده‌است. وجود خاکستر در لایه‌های خاک قلعه نشان دهنده آتش‌سوزی قلعه است. به این ترتیب دوره‌های متوالی زندگی بشر از 7000 سال پیش تا دوره اورارتوییان در شهریری به صورت متوالی مشخص شد. در این فصل تعداد زیادی ظروف سفالی، اشیای زرین مانند آویز، دکمه‌های زینتی و پلاکهای طلایی و مفرغی کشف گردید.
همچنین نیایشگاه اصلی منطقه شهریئری، از زیر خاک بیرون آمد که شامل بیش از 300 سنگ‌افراشت با ارتفاع‌های مختلف از 35 تا 250 سانتیمتر با شکل‌های انسانی هستند که حاوی صورت آدمی (بدون دهان)، دست و شمشیر هستند.
آغاز غارت در شهر یئری از دهه 20
برخی معتقدند که غارتگران میراث فرهنگی پیش از کاوش‌های شهر یئری متوجه این منطقه شده و از اواخر دهه 20 غارتگری در آن را شروع کرده بودند. شهر یئری از این زمان تخریب‌های بسیار گسترده‌ای را هم از سوی انسان و هم طبیعت شاهد بوده است.
بررسی‌های علمی نشان می‌دهد که از زمان کشف محوطه تاریخی شهر یئری هشتاد درصد آثار آن از میان رفته‌ است و اکنون 20 درصد آن باقی مانده که نیاز به حمایت و حراست دارد.
با اینکه ارزش تاریخی شهر یئری قابل تصور نمی‌باشد اما در دهه‌های گذشته به آن بسیار بی‌توجهی شده و سازمان میراث فرهنگی وقت کشور با تاخیری طولانی بلاخره در سال 1381 این منطقه باستانی را در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رساند.

پیام آذری


طی سالیان گذشته استیل‌های سنگی شهر یئری در مقابل باد و سرما و انسان‌های طماع به حال خود رها شده بود و تنها در دهه 80 با نصب کوتاه مدت داربست‌ها و سایه‌بان فلزی برای نگهداری این آثار، تلاش شد و این داربست ها و حفاظ‌ها نیز پس از مدت کوتاهی بر اثر تندباد فروریخت.
ضرورت افزایش اقدامات کارشناسانه برای حراست از شهر یئری
از وقتی دولت دوازدهم سرکار آمد و استاندار آن در اردبیل گردشگری را بعنوان سرلوحه و محور برنامه‌های خود قرار داد توجه به میراث فرهنگی و جاذبه های تاریخی و طبیعی نیز زیاد شد و پروژه‌های قابل توجهی نیز در این حوزه از جمله در زمینه کاوشهای باستانشاسی، مرمت آثار تاریخی و حفظ و مراقبت از آنها به مورد اجرا گذاشته شد.
منطقه باستانی شهر یئری نیز از این امر مستثنی نبود و اقداماتی در زمینه حفظ و حراست از آن آغاز شد هر چند که در مورد طرح‌های اجرایی طرفداران و مخالفان آنها مسایل و نقدهای متفاوتی نیز ابراز کرده و می‌کنند، اما آنچه مورد وفاق تمامی کارشناسان است ضرورت تسریع به این اقدامات با توجه کامل به اصول علمی و کارشناسی می‌باشد.
به گفته کارشناسان میراثی که در شهر یئری باقی مانده است بسیار ارزشمند بوده و هر اقدام و فعالیتی در آن می‌بایست اقدامی کاملا علمی و با رعایت اصول و فنون باستانشناسی باشد.
از نخستین اقدامات در راستای ساماندهی منطقه شهر یئری اجرای سنگ فرش راه دسترسی به این منطقه باستانی بود که به گفته نادر فلاحی مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل این طرح از خروجی روستای پیرازمیان تا آثار سنگی محوطه باستانی اجرایی شده است .
به گفته وی، این طرح در فاز نخست به طول 400 متر و در فاز دوم به طول 500 متر اجرا شده است تا دسترسی گردشگران به آثار سنگی تسهیل شود ضمن اینکه سرویس بهداشتی و نمازخانه نیز در منطقه احداث شده است.
تبدیل شهریئری به بزگترین سایت موزه کشور
شهریئری با استیل‌های سنگی و دیگر آثار باقی مانده خود استعداد تبدیل به سایت موزه برای ارایه بخشی از تاریخ مام وطن به جهانیان را داراست ، این سایت موزه همچنین می‌تواند تبدیل به مکانی علمی برای مطالعه و ارائه یافته‌های علمی باستانشناسان و مورخان باشد.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اردبیل گفت: با تلاش‌ها و پیگیری‌های انجام شده 400 هکتار سایت‌موزه در این محوطه باستانی ثبت شده و قرار است بزرگترین سایت موزه کشور با 400 هکتار در محوطه باستانی شهریئری ایجاد و بهره‌برداری شود.

پیام آذری


فلاحی اضافه کرد: انتخاب یک مجموعه تاریخی و اثر باستانی به عنوان پایگاه ملی به منزله قرار گرفتن آن در لیست آثار برجسته و شاخص تاریخی کشور است.
وی ادامه داد: عملیات نصب سوله قسمت معبد این محوطه به اتمام رسید و بزودی نصب لایت‌پنل‌های معبد نیز آغاز می‌شود.
او افزود: مرمت سنگ‌افراشته‌های معبد نیز از اولویت‌های اصلی اداره کل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی اردبیل است و چند دانشگاه و موسسه علمی جهت مرمت سنگ‌افراشته‌های موجود در این محوطه باستانی اعلام آمادگی کرده‌اند.
مسقف شدن شهر یئری و افتتاح فاز اول مجموعه تا شهریور ماه
یکی از اقدامات مهم در زمینه حراست از آثار باستانی منطقه شهر یئری مصون داشتن آنها از هجوم پدیده‌های طبیعی و انسانی است و در این راستا طرح مسقف کردن این مجموعه نیز اجرایی شده و همچنان ادامه دارد.
به گفته فلاحی ، محوطه تاریخی "شهر یئری" مشگین‌شهر جهت جلوگیری از تخریب مجسمه‌های سنگی کشف شده در محل با استفاده از سازه فلزی به طور کامل مسقف شده است و با توجه به پیشرفت اجرای طرح پیش‌بینی می‌شود در ماه‌های آینده تکمیل و به بهره‌برداری برسد.

پیام آذری


وی با تاکید بر اجرای کارشناسانه این پروژه بیان کرد: از ایده‌های کارشناسانه محققان در اجرای پروژه استفاده شده و حتی از برخی مکان‌های مشابه در کشورهای همسایه نیز بازدید شده تا اقدامات کاملا کارشناسانه انجام و زمینه حراست از آثار باستانی موجود در شهریئری فراهم شود.
فلاحی بیان کرد: حفظ این‌ محوطه و انتقال سالم آن به آیندگان وظیفه ماست و پوشش سقف این مجموعه فاخر و مصون نگه‌داشتن سنگواره‌های مکتب اوشاخلاری( به دلیل کوتاه قامتی نگهبانان سنگی به آنها اوشاخ یا کودک گفته می‌شود) از گزند آب و باران و برف نقش مهمی را در این امر ایفا خواهد کرد.
او افزود: با توجه به اهمیت محوطه در تاریخ و تمدن استان و شمال‌غرب کشور، پوشش سقف آن از مهمترین اولویت‌ها بوده که برای این امر با اختصاص اعتبارات مورد نیاز اقدام شده و شاهد تکمیل آن در آینده نزدیک خواهیم بود.
اکبر بهنامجو استاندار اردبیل هم گفت: فاز اول مجموعه تاریخی شهر یئری مشگین شهر تا شهریور امسال به بهره‌برداری می‌رسد و 400 هکتار زمین در حوزه این مجموعه، فاز به فاز راه اندازی و تکمیل می‌شود.
وی بیان کرد: این منطقه با توجه به قابلیت استثنایی خود در جذب گردشگر باید ضمن حفاظت از آثار باستانی توسعه داده شده و علاوه بر گردشگران داخلی پای گردشگران خارجی نیز به آن باز شود.
بهنامجو اظهار کرد: در کشورهای دیگر با یک قطعه سنگ تاریخی هزاران گردشگر را جذب می‌کنند اما ما از داشته های غنی باستانی شهر یئری و طبیعت آن استفاده مطلوب نکرده‌ایم.
وی بیان کرد: باید تمامی امکانات رفاهی در منطقه شهر یئری تدارک دیده شده و گرشگر دست کم نصف روز را در این منطقه سپری کند.
او اضافه کرد: تصمیم دولت فقط محدود به محصور و سرپوشیده کردن منطقه نیست، بلکه توسعه و ایجاد زیرساخت‌های قوی و ایجاد تمامی امکانات رفاهی جهت جلب و جذب گرشگر می‌باشد و این مهم باید مطالعه و اجرایی شود.
تاریخ در دامنه سبلان و در شهر یئری بخشی از داشته‌های خود به امانت در اختیار نسل حاضر گذاشته است، دهها اثر ارزشمند نیاکان ما از دل خاک بیرون کشیده و می‌بایست امین شایسته ای برای یادگار نسل پیشین خود باشیم.
در ساماندهی محوطه باستانی شهریئری می‌بایست به طراحی دقیق و رعایت تمام ملاحظات اقلیمی و عملکرد مناسب در این سایت تاریخی توجه ویژه شود تا میراث فرهنگی به جا مانده از گذشتگان بدون آسیب و تخریب به نسل آینده به امانت سپرده شود.

لینک کوتاه:
https://www.payameazari.ir/Fa/News/362734/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

سوئیت های اجاره ای غیرمجاز در مهاباد پلمب می شود

پرونده قتل عمد یک روز پیش از اجرای حکم در ارومیه به سازش ختم شد

48 منزل اجاره‌ای غیرمجاز در مهاباد شناسایی شد

پیام تبریک مدیرعامل شرکت مس به مناسبت قهرمانی تیم تکواندوی مس سونگون ورزقان

چالش اردوغان در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری 2023

شهردار تبریز:عملیات عمرانی تقاطع شهید فلاحی شبانه‌روزی اجرا می‌شود

استفاده از پهپاد برای سمپاشی مزارع در اهر

برپایی میزهای خدمت همزمان با سفر استانی رئیس جمهور به آذربایجان شرقی

نیاز به تعمیر 400 کیلومتر از راه های روستایی هشترود

صنایع آذربایجان شرقی تشنه نقدینگی

برگزاری مراسم تحلیف دانش آموختگان مرکز آموزش نیروی انتظامی در تبریز

افزایش سرقت تجهیزات ترافیکی شهر تبریز

جسد کودک مجهول الهویه در کلیبر کشف شد

اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس به اردبیل سفر می کنند

فرزندآوری، تزریق امید و نشاط به زندگی

عملیات عمرانی تقاطع شهید فلاحی تبریز شبانه‌روزی اجرا می‌شود

«دامه»، بازی مهیج و محبوب اشنویه

کاهش مناطق با وضع آبی کرونایی در آذربایجان‌غربی/ میاندوآب زرد شد

واحد ذوب فولاد 12 هزار میلیارد ریالی در آذربایجان‌شرقی احداث می‌شود

سهام‌داران توییتر از ایلان ماسک شاکی شدند

ابتلای نوازد رها شده در سطل زباله به عفونت داخلی

اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس به اردبیل می‌آیند

اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس به اردبیل سفر می کنند

ایجاد 1500 فرصت شغلی توسط واحد‌های صنعتی و تولیدی استان اردبیل

جان باختن جوان 27 ساله در اثر غرق شدن در رودخانه زرینه میاندوآب

امکان ترک بی‌سرو صدا درگروه‌های واتس‌اپی ممکن می‌شود

حادثه متروپل هشداری برای شهرها/ 12 هزار شغل و مغازه بازار اصفهان، ایمنی لازم را ندارد

برگزاری بیست و نهمین یادواره شهدای منطقه مارالان و مدافعان حرم در تبریز

گزارش تسنیم از ترک فعل در اجرای طرح تفکیک زباله از مبدأ در قزوین / اراده مدیران در حد حرف ماند

خسارات سیل به استان اردبیل و مهم‌ترین اخبار هفته گذشته

امیدواری به تکمیل خط آهن میانه – تبریز در سفر رییس جمهوری

موزه هنرهای ملی ایران

61 هزار نفر از پایانه های مرزی آذربایجان شرقی تردد کردند

نوزدهمین کنگره سرداران و 300 شهید محله وصفنارد

دستگیری کارمند متخلف اداره اوقاف بوکان از سوی اداره اطلاعات

مشخصات گوشی Honor 70 Pro Plus فاش شد

غرق شدن جوان 27 ساله در رودخانه زرینه میاندوآب

3 کشته و 13 مصدوم در حادثه سقوط خودروی وانت سایپا به دره در منطقه سرو ارومیه

RuStore؛ اپ‌استور بومی روسیه از راه رسید

مینی اسمارت‌فون Cubot Pocket با طراحی نوستالژیک معرفی شد

اختراع دستگاه هشداردهنده لخته خون به همت مخترع پارس‌آبادی

بیمه خبرنگاران در آذربایجان‌شرقی تسهیل می‌شود

پرواز قوی سپید انزلی بر آسمان تبریز/ حکایت متفاوت دو تیم

ملوان و مس لیگ برتری شدند

پوستر جشنواره‌ ملی و استانی تئاتر «نهال» میاندوآب رونمایی شد

کانون سرطانی اسراییل پاسخ شهادت صیاد خدایی را حتمی و قهری دریافت می‌کند

ارومیه قهرمان مسابقات والیبال نشسته شمال استان شد

بالاخره ویندوز رو آپدیت بکنیم یا نه؟

ترس شدید بر بازار رمزارزها مستولی شد

تعلیق فروش کارخانه تولید تراشه انگلیس به چین