پیام آذری

آخرين مطالب

«مؤلفه‌های فرهنگ ایرانی در ترجمه‌های حافظ به زبان عربی» بررسی شد فرهنگي

«مؤلفه‌های فرهنگ ایرانی در ترجمه‌های حافظ به زبان عربی» بررسی شد
  بزرگنمايي:

پیام آذری - در این نشست که به‌صورت مجازی برگزار شد، محمدرضا عزیزی، عضو هیئت‌علمی بخش زبان و ادبیات عرب دانشگاه بیرجند به ایراد سخن پرداخت.
به گفته این استاد ادبیات عرب، عرب‌ها در صدسال گذشته و پس از ترجمه آثار ادبی فارسی ازجمله رباعیات خیام به انگلیسی متوجه ترجمه آثار ادبی فارسی به عربی شدند. البته پیش از این هم ترجمه‌هایی صورت گرفته بود ولی در صدسال گذشته این مسئله پررنگ‌تر بوده است.
عزیزی گفت: ترجمه‌هایی که از دیوان حافظ به عربی انجام شده است، از نظر کیفی و کمی بسیار متفاوت است. اما یکی از مسائل مهم در بررسی این ترجمه‌ها حضور مؤلفه‌های فرهنگی در دیوان حافظ است.
وی تأکید کرد: تعریف‌کردن فرهنگ و ارائه‌کردن تعریفی جامع از آن دشوار است؛ اما در مقام تشبیه، فرهنگ را چشمه‌ای دانسته‌اند که از کوه سرازیر می‌شود و آب آن از دهانه‌ی کاریزی بیرون می‌آید.
استادیار زبان و ادبیات عرب دانشگاه بیرجند اظهار داشت: با وجودی که ما در بسیاری از متغیرهای مؤثر بر فرهنگ مانند دین، جغرافیا، ویژگی‌های اجتماعی به عرب‌ها شبیه هستیم، اما هنوز تفاوت‌های مهمی با آن‌ها داریم که خود را در ترجمه‌ی آثار ادبی فارسی به زبان عربی نشان می‌دهد و به چالش ترجمه بدل می‌شود. این مطلب به‌خصوص درباره‌ی ترجمه حافظ خود را به‌خوبی نشان می‌دهد؛ زیرا شعر حافظ فرهنگ ایرانی را نمایندگی می‌کند.
عزیزی در ادامه با بیان نمونه‌هایی، به تشریح این موضوع پرداخت و گفت: برخی واژه‌ها هستند که در اصل عربی‌اند و به فارسی راه یافته‌اند. در زبان و فرهنگ ایرانی دگرگون شده و از معنای اولیه خود فاصله گرفته‌اند، مانند صحرا. صحرا در عربی با توجه به جغرافیایی که اعراب در آن زندگی می‌کنند، به بیابان خشک و برهوت اطلاق می‌شود اما در فارسی به‌معنای کشتزار است و به صحرا رفتن معنای تفریح می‌دهد یا مثلاً شن در عربی نماد بی‌ارزشی است اما در فارسی خاک، بی‌ارزشی را نمایندگی می‌کند.

پیام آذری


وی ادامه داد: از دیگر واژه‌هایی که در انتقال از عربی به فارسی معنای متفاوتی یافته است، واژه صوفی است. این واژه در زبان و فرهنگ عربی محترم و منزه است اما در فارسی و به‌خصوص در شعر حافظ با توجه به مسائل تاریخی و اجتماعی، معنایی متضاد با معنایی که عرب‌ها از آن مراد می‌کنند دارد.
عضو هیئت‌علمی بخش زبان و ادبیات عرب دانشگاه بیرجند گفت: واژه دیگری که می‌توان مثال زد، رند است. این مفهوم در زبان حافظ بسیار پیچیده است. رند ظاهری ملامتی و باطنی سلامت دارد، کام خودش را از زمان می‌گیرد و درنهایت رستگار می‌شود. برخی از مترجمان چون نتوانسته‌اند این واژه را ترجمه کنند، آن را حذف کرده‌اند. برخی دیگر آن را به سکیر به معنای مست یا آزاده یا الغی به معنای گمراه ترجمه کرده‌اند. شاید بتوان واژه‌هایی چون بهلول و صعلوک را در ترجمه‌ی رند به کار برد.
به‌گفته عزیزی، از دیگر مفاهیمی که زیرساخت فرهنگی دارد، نور است. نور، یکی از نمادهای پرتکرار در فرهنگ و ادبیات فارسی است. گویوشف، نور را مفهومی رمزآمیز می‌داند که ریشه آن از آئین‌های باستانی ایران ازجمله اوستا و مهرپرستی شروع می‌شود، اما نور در زبان و ادبیات عربی بیشتر جنبه‌ی کلامی و شرعی دارد.
وی ادامه داد: حتی مضمون‌هایی که زیرساخت آن نور است نیز به گونه‌ای است که نمی‌توان آن را به‌راحتی به عربی ترجمه کرد. مثلاً مضمون شمع و پروانه مضمونی پرتکرار و محبوب در زبان فارسی است. پروانه نماد عاشق است و خود را به شمع وجود معشوق می‌زند، اما همین پروانه در ادبیات عرب به‌دلیل نزدیک‌شدنش به شمع که منجر به مرگ او می‌شود، نماد حماقت است؛ بنابراین ترجمه چنین مضمونی به عربی بسیار دشوار است.
در پایان این استاد دانشگاه مؤلفه‌های فرهنگی دیوان حافظ را بیش از مواردی که در سخنرانی خود برشمرده دانست و آن را یکی از چالش‌های مهم ترجمه‌ی حافظ خواند.

لینک کوتاه:
https://www.payameazari.ir/Fa/News/371476/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

ارتباط استفاده از سیگار الکتریکی و بالا بودن ریسک سرطان ریه

تصویری تلخ از کفش سوخته شهید مالک رحمتی استاندار جانباخته تبریز

خدمات‌دهی شرکت اتوبوسرانی تبریز برای مراسم تشییع پیکر شهید آیت الله آل هاشم

اعلام محدودیت‌های ترافیکی مراسم تشییع پیکر شهید آیت الله آل هاشم در تبریز

درگذشت پدر شهید دوران دفاع مقدس در میانه

شهید رئیسی با دشمن مقتدر و با مردم مهربان بود

فرآیند تهیه پنیر موزارلا با شیر تازه گاو در کوهستان‌های آذربایجان (فیلم)

رتبه ششم استان یزد در نرخ موالید کشور

پس از ترک سیتی دلم برای غذاهای منچستر تنگ می‌شود!

اولین تشییع شهدای خدمت در دل ابرها

جزئیات جدید از تفحص پیکر شهدای خدمت

عزاداری بازاریان ارومیه در سوگ رییس جمهور شهید و همراهانش

مراسم سوگواری رییس جمهور شهید و همراهانش در ارومیه برگزار شد

تاکید سرپرست استانداری آذربایجان شرقی بر برگزاری باشکوه آیین تشییع پیکر شهدای خدمت

حجم آب در مخازن سدهای آذربایجان غربی به 1383میلیون مترمکعب رسید

محدویت‌های ترافیکی تبریز برای مراسم ترحیم و خاکسپاری شهید آل هاشم

استفاده چت جی پی تی از صدای ستاره هالیوود؛ بازیگران آمریکایی از اسکارلت جوهانسون حمایت کردند

دو تصویر جالب از وداع مردم تبریز با شهید رئیسی

مترو و اتوبوس‌های بی‌آرتی تبریز فردا رایگان شد

امام خامنه‌ای در منزل آیت‌الله رئیسی حضور یافتند

اجتماع مردم گلستان در سوگ سیدالشهدای خدمت در گرگان برگزارمی شود

راه شهدای خدمت با قدرت ادامه یابد

اجتماع عظیم اردبیلی‌ها در غم فراغِ سید شهدای خدمت و همراهانش

ویژگی‌های رئیس جمهور شهید از زبان مردم اردبیل

مردم استان اردبیل قدردان خادمان مخلص و بی ادعا

کاهش ناپایداری‌ها و افزایش دمای هوای پایان هفته در استان اردبیل

اجتماع عظیم اردبیلی‌ها در غم فراغِ شهید جمهور و همراهانش

فیلم/ مراسم استقبال رسمی از پیکرهای شهیدان آل‌هاشم و رحمتی در فرودگاه تبریز

پینگ پنگ بازان جوان کشورمان با حریفان آسیای میانه خود آشنا شدند

مترو و اتوبوس‌های بی‌آرتی تبریز فردا پنج‌شنبه رایگان شد

حضور 230 خبرنگار خارجی براى پوشش مراسم تشییع پیکر رئیس جمهور و هیات همراه

ببینید | استقبال از پیکر آیت‌الله آل‌هاشم در فرودگاه تبریز

پاشینیان: ارمنستان به قانون اساسی جدید نیاز دارد

صحبت های رضا عطاران در مورد رانندگی/ ویدئو

عکس تلخ از یک کفش که در محل سقوط بالگرد جا ماند!

ویژه برنامه های سالروز آزاد سازی خرمشهردر مهاباد اعلام شد

30 اردیبهشت سال1403 ، روزی تلخ و دردناک برای مردم ایران

یاد بود شهادت رئیس جمهورشهید و همراهان شهیدش در مهاباد

ملت ایران امروز سوگوارخادمی ولایی و مردمی که دغدغه ای جز خدمت و اعتلای کشور نداشت

کشف انواع مواد مخدر در مراغه/ توقیف 5 دستگاه خودرو شوتی در مرند

230 خبرنگار خارجی آیین تشییع شهدای خدمت را پوشش جهانی دادند

جزئیات تشییع پیکر امام جمعه تبریز و استاندار شهید

مرگ مشکوک مرد جوان 4 روز پس از ترک خانه

سیل در روستاهای شهرستان مراغه خسارت جانی نداشت

توجه ویژه رئیس جمهور شهید به مشکلات مردم و حوزه ورزش

استقبال از پیکر آیت‌الله شهید آل‌هاشم در فرودگاه تبریز

حضور و ابراز همدردی سفیر آذربایجان در تهران در محل سفارت کشورمان در باکو

شهرهایی که دستگاه‌های دولتی در آ‌ن‌ها فردا تعطیل است

رگبار و رعدوبرق در 20 استان و گرمای 42 درجه‌ای در این شهر

ورود پیکر شهید آل هاشم به تبریز