پیام آذری - اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
نشریه المانیتور در گزارشی به قلم بن کاسپیت با عنوان «ونس ما را به "کیسه بوکس" تبدیل میکند» از خشم اسرائیل از کانال ادعایی سپاه و سنتکام در دوحه قطر میگوید: تصمیم آمریکا و ایران برای آغاز گفتوگوهای مستقیم میان سپاه پاسداران و سنتکام در قطر، شکاف میان رئیسجمهور دونالد ترامپ و نخستوزیر بنیامین نتانیاهو را عمیقتر کرده و همزمان نگرانیهای اسرائیل را درباره چرخش واشنگتن به سمت دوحه و تهران افزایش داده است. تصمیم واشنگتن برای ایجاد یک کانال ارتباطی مشترک نظامی میان آمریکا و ایران در قطر، خشم و شرمساری را در اسرائیل برانگیخته است.
جی.دی. ونس در مصاحبهای که روز پنجشنبه در وبگاه خبری بریتانیایی UnHerd منتشر شد، گفت که ایالات متحده و ایران یک سازوکار مشترک برای جلوگیری از درگیری میان فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایجاد کردهاند؛ نهادی که واشنگتن در سال ۲۰۰۷ آن را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد.
ونس گفت: «یکی از چیزهایی که میخواستیم به آن برسیم، ایجاد یک کانال ارتباطی در طرف ایرانی بود که موفق شدیم.» او افزود: «آنها گفتند بسیار خوب، فردی از سپاه را به دوحه میفرستیم تا در کنار فردی از سنتکام حضور داشته باشد و از این طریق بسیاری از اختلافات را حلوفصل خواهیم کرد.»
فراتر از اظهارات ونس، تاکنون هیچ تأییدی از سوی دولت آمریکا درباره وجود چنین سازوکار کاهش تنشی منتشر نشده است. سخنگوی پنتاگون که از سوی المانیتور مورد پرسش قرار گرفت، بیدرنگ در دسترس قرار نداشت.
یک منبع ارشد دیپلماتیک اسرائیلی که نخواست نامش فاش شود، به المانیتور گفت: «این واقعاً دیوانهکننده است. جنگی که با اتاق عملیات مشترک و نبرد شانهبهشانه ارتش اسرائیل و سنتکام آغاز شد، اکنون با یک اتاق عملیات مشترک میان ارتش آمریکا و سپاه پاسداران پایان مییابد.»
اعلام این موضوع از سوی ونس، که پس از مذاکرات آخر هفته گذشته با مذاکرهکنندگان ایرانی در سوئیس صورت گرفت، نهادهای دفاعی و سیاسی اسرائیل را شوکه کرد.
برای بنیامین نتانیاهو، این موضوع تازهترین ضربهای است که دونالد ترامپ در مسیر پایان سریع جنگ با ایران به اتحاد راهبردی اسرائیل و آمریکا وارد کرده است. نتانیاهو تاکنون درباره سازوکار دوحه سکوت کرده و ظاهراً در حال ارزیابی کمهزینهترین گزینههای خود در آستانه یک رقابت انتخاباتی سرنوشتساز است.
یک منبع نزدیک به نتانیاهو گفت: «نتانیاهو همچنان در حال بررسی این موضوع است.» او با اشاره به سرعتی که ترامپ از بزرگترین سرمایه انتخاباتی نتانیاهو به یک مسئولیت سیاسی تبدیل شده، افزود: «ممکن است در نهایت به این نتیجه برسد که برای بقا در انتخابات، باید شخصاً به ترامپ حمله کند؛» اقدامی که به گفته او «بسیار خطرناک» خواهد بود.
همکاری نظامی همچنان ادامه دارد
مقامهای نظامی اسرائیل تأکید میکنند که همکاری با سنتکام همچنان در همان سطحی قرار دارد که در آغاز جنگ مشترک اسرائیل و آمریکا علیه ایران در ۲۸ فوریه وجود داشت.
برد کوپر روز پنجشنبه به اسرائیل سفر کرد تا درباره همکاری آمریکا و اسرائیل در قبال ایران و لبنان گفتوگو کند.
یک مقام نظامی اسرائیلی که نخواست نامش فاش شود، به المانیتور گفت: «ما کاملاً هماهنگ هستیم. رئیس ستاد ارتش اسرائیل، ایال زمیر، در تماس نزدیک با فرمانده سنتکام، دریاسالار برد کوپر، قرار دارد. سامانهها هماهنگ هستند، اتاقهای عملیات مشترک همچنان فعالاند. آمریکاییها نه نیروهای خود را از اینجا خارج کردهاند و نه هواپیماهای عظیم سوخترسانی که فرودگاههای اسرائیل را پر کردهاند. ما تغییری مشاهده نمیکنیم.»
بااینحال، برخی مقامهای اسرائیلی درباره ادامه اشتراکگذاری اطلاعات با آمریکا ابراز تردید کردهاند. نتانیاهو چندین نشست اضطراری با مقامهای ارشد نظامی، دیپلماتیک و سیاسی برگزار کرده، اما هنوز تصمیمی برای متوقف کردن آنچه نزدیکی چشمگیر میان تهران و واشنگتن تلقی میشود، اتخاذ نشده است.
«اثر انگشت قطر»
این منبع ارشد دیپلماتیک اسرائیلی گفت: «بهوضوح میتوان اثر انگشت قطر را در این موضوع مشاهده کرد.» او توضیح داد که سیاست جدید آمریکا همچنین از «واقعگرایی انعطافپذیر» مورد حمایت الدریج کلبی، معاون وزیر دفاع آمریکا در امور سیاستگذاری، تأثیر گرفته است؛ کسی که استدلال میکند آمریکا نمیتواند در همه جا تعهدات نظامی داشته باشد و باید مسئولیتهای دفاعی خود را میان متحدان و شرکا اولویتبندی کند.
سخنگوی سنتکام در پاسخ به پرسش المانیتور درباره طرح احتمالی این سازوکار کاهش تنش، خبرنگاران را به کاخ سفید ارجاع داد. تیموتی هاوکینز، کاپیتان نیروی دریایی آمریکا، گفت: «در حال حاضر هیچ اطلاعیهای برای اعلام نداریم.»
این مقام اسرائیلی گفت که تغییر سیاست آمریکا بر اساس «منافع راهبردی آمریکا، گرایشهای انزواطلبانه دولت ترامپ و تمایل واشنگتن به اجتناب از صرف منابع نظامی ارزشمند» شکل گرفته است. او افزود: «اکنون ما بهای آن را میپردازیم.»
یک منبع دیپلماتیک دیگر اسرائیلی گفت این رویکرد از سال گذشته آشکار شد؛ زمانی که اسرائیل متوجه شد آدام بولر، فرستاده ارشد دولت ترامپ، با حماس، گروه مورد حمایت ایران در غزه، گفتوگوهایی انجام داده است. بولر، که از دوستان قدیمی جرد کوشنر است، از این تماسها بهعنوان تلاشی برای آزادی گروگانهای اسرائیلی دفاع کرده بود.
این مقام گفت: «هیچ دولت آمریکایی پیشین با حماس گفتوگو نمیکرد، آن هم پشت سر اسرائیل. بعد فهمیدیم با حماس صحبت میکنند و حالا مشخص شده با سپاه پاسداران هم گفتوگو میکنند. آیا وضعیت میتواند از این بدتر شود؟» او افزود: «نمیتوان از این نتیجهگیری گریخت که ترامپ دیدگاه قطری را پذیرفته است. او عملاً به ایران پول حفاظت میپردازد و همزمان از دیگران پول میگیرد و ما هیچ کاری از دستمان برنمیآید.»
کیسه بوکس ونس
درحالیکه نتانیاهو از سرزنش مستقیم ترامپ خودداری کرده، نزدیکان او و مفسران راستگرا آشکارا از رئیسجمهور آمریکا به دلیل پایان فاجعهبار جنگ انتقاد میکنند. آنها استدلال میکنند که نتانیاهو هر کاری برای متقاعد کردن ترامپ به ورود به جنگ انجام داد و اینکه ترامپ بعداً اسرائیل را رها کرد، تقصیر نتانیاهو نیست.
زوی یحزکلی، خبرنگار امور عربی شبکه آی24نیوز که معمولاً مواضعی همسو با دولت دارد، در ۱۵ ژوئن در شبکه ایکس نوشت: «ترامپ با شتاب وارد توافق شد، ما را رها کرد، اسرائیل، شریک خود در جنگ را زیر اتوبوس انداخت و خسارت عظیمی به بار آورد.»
برخی اسرائیلیها، ونس را عامل اصلی تغییر رویکرد دولت ترامپ میدانند. یک منبع نزدیک به نتانیاهو گفت: «ونس بهآرامی ما را به کیسه بوکس خود تبدیل میکند. آنچه در حال وقوع است، پیروزی ونس بر چهرههای حامی اسرائیل مانند مارکو روبیو است.»
همزمان، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی در حال مذاکره درباره تمدید توافق دهساله همکاری دفاعی در سال ۲۰۲۸ هستند؛ توافقی که سالانه بیش از سه میلیارد دلار کمک نظامی در اختیار اسرائیل قرار میدهد.
نتانیاهو که از حدود شش ماه پیش تغییر نگرشها در واشنگتن را احساس کرده بود، در مصاحبهای در ۹ ژانویه با اکونومیست گفت که میخواهد اسرائیل ظرف یک دهه وابستگی خود به کمکهای نظامی آمریکا را از میان ببرد. او گفت: «میخواهم طی ده سال آینده کمکهای نظامی را بهتدریج کاهش دهیم. ما میخواهیم تا حد امکان مستقل باشیم.»
جنگها با ایران و وابستگی گسترده اسرائیل به تسلیحات آمریکایی، درخواستها برای کاهش تدریجی این وابستگی را در داخل اسرائیل افزایش داده است.
پایگاه خبری Semafor در ۱۶ مارس گزارش داد که ذخایر رهگیرهای موشکهای بالستیک اسرائیل به سطح بحرانی رسیده است. هنوز مشخص نیست که صنایع دفاعی داخلی اسرائیل بدون کمک گسترده خارجی تا چه حد میتوانند نیازهای نظامی این کشور را تأمین کنند، اما با تنها چهار ماه باقیمانده تا انتخابات و کاهش محبوبیت نتانیاهو در نظرسنجیها، سخنان مربوط به خوداتکایی بیشتر اسرائیل برای بسیاری از رأیدهندگانی که معتقدند ترامپ اسرائیل را رها کرده است، جذابیت پیدا کرده است.