پیام آذری - ایرنا / پسته آرامآرام در باغهای همدان جا باز میکند؛ درختی که سالها نامش با اقلیم گرم و خشک کویر گره خورده بود، حالا در گوشههایی از این استان ریشه دوانده و به یکی از گزینههای تغییر الگوی کشت و سازگاری کشاورزی با کمآبی تبدیل شده است.
در میان باغهایی که روزگاری بیشتر با محصولات آشنای منطقه استان همدان شناخته میشدند، حالا نهالهای پسته قد کشیدهاند؛ نهالهایی که هنوز بسیاری از آنها در انتظار رسیدن به سن باردهی هستند و باغدار باید برای نخستین برداشت اقتصادی، سالها صبوری کند.
بر اساس اعلام سازمان جهاد کشاورزی همدان، حدود ۴۰ تن پسته از باغهای استان تولید شده است؛ محصولی که هنوز سهم کوچکی از کشاورزی همدان دارد، اما توسعه باغهای جدید میتواند ظرفیت تولید آن را در سالهای آینده افزایش دهد.
درختان جوان پسته اما برای رسیدن به روزهای پربار خود هنوز فاصله دارند و باغدار باید سالها هزینه و مراقبت کند و چشم به رشد شاخههایی بدوزد که قرار است در آینده محصولی اقتصادی به همراه داشته باشند.
باغداران همدانی معتقدند تا رسیدن درختان به مرحله باردهی، میتوان از فاصله میان آنها برای کشت محصولاتی مانند زعفران استفاده کرد؛ روشی که ضمن بهرهگیری از زمین، آسیبی به درختان پسته وارد نمیکند.
سطح باغهای پسته استان به ۴۰۴ هکتار رسیده است
بهروز فروزانفر، مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان از گسترش این کشت در سالهای اخیر خبر داد و گفت: سطح باغهای پسته استان به ۴۰۴ هکتار رسیده است؛ روندی که نشان میدهد این محصول به تدریج جای خود را در الگوی جدید باغداری همدان پیدا کرده است.
فروزانفر با اشاره به توسعه باغهای پسته اظهار کرد: در پنج سال گذشته حدود ۱۰۰ هکتار باغ جدید پسته در استان احداث شده و این روند با توجه به ظرفیتهای اقلیمی و کشاورزی برخی مناطق ادامه دارد.
وی افزود: ایجاد باغهای جدید، توسعه محصولات باغی متناسب با شرایط هر منطقه و حرکت به سمت افزایش بهرهوری، از سیاستهای مهم بخش باغبانی استان است.
به گفته مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان، باغهای تازه احداثشده برای رسیدن به مرحله باردهی اقتصادی نیازمند طی شدن دوره رشد هستند و با ورود تدریجی آنها به سن باردهی، ظرفیت تولید پسته استان نیز افزایش خواهد یافت.
سرما؛ مهمان ناخوانده باغهای پسته
پستهکاری در همدان البته روی دیگری هم دارد؛ سرمای بهاره همچنان یکی از جدیترین نگرانیهای باغداران است و شکوفههای پسته به کاهش دما حساس هستند و یک سرمای دیرهنگام میتواند حاصل ماهها و حتی سالها تلاش باغدار را تهدید کند.
تغییرات اقلیمی در سالهای اخیر شرایط برخی مناطق استان همدان را برای توسعه این محصول مساعدتر کرده، اما همین تغییرات، ضرورت انتخاب دقیق زمین و رقم مناسب را بیشتر کرده است. استفاده از ارقام دیرگل و مقاوم به سرما، مکانیابی علمی باغها و انتخاب زمینهایی با کمترین خطر سرمازدگی از مهمترین راهکارهای کاهش این تهدید است.
از سوی دیگر، پسته اگرچه در شمار محصولات کمآببر قرار میگیرد، اما برای رسیدن به باردهی مطلوب همچنان به مدیریت صحیح آب در فصل رشد نیاز دارد؛ موضوعی که در شرایط کاهش منابع آب زیرزمینی و تداوم خشکسالی، اهمیت دوچندان پیدا میکند.
تغییر الگوی کشت؛ راهی برای عبور از خشکسالی
توسعه پسته در همدان را میتوان بخشی از تغییر نگاه به کشاورزی در شرایط جدید اقلیمی دانست؛ رویکردی که به دنبال محصولاتی با مصرف آب کمتر و ارزش اقتصادی بیشتر است.
در این میان، پسته در کنار محصولاتی همچون زعفران، گلمحمدی و گیاهان دارویی میتواند بخشی از الگوی جدید کشت استان را شکل دهد، اما موفقیت آن به انتخاب زمین مناسب، شناخت شرایط اقلیمی، مدیریت علمی باغ و برخورداری کشاورزان از دانش فنی وابسته است.
پستهکاری تنها کاشت یک نهال و انتظار برای محصول نیست؛ آبیاری، هرس، تغذیه، مبارزه با آفات و بیماریها و مدیریت سرمای بهاره، مجموعهای از اقداماتی است که باید از نخستین روز احداث باغ مورد توجه قرار گیرد.
باغدار در این مسیر به صبر و سرمایه نیاز دارد و حمایتهای فنی، آموزشی، بیمهای و تسهیلاتی میتواند ریسک دوره بیباری را کاهش دهد.
حالا نهالهای پسته در گوشههایی از همدان آرامآرام قد میکشند؛ هنوز بسیاری از آنها سایهای کمرنگ بر خاک انداختهاند و تا روزی که خوشههای پسته بر شاخههایشان سنگینی کند، راهی باقی است.
اما همین درختان جوان، نشانه تغییری بزرگترند؛ تغییری در الگوی کشاورزی استانی که حالا باید میان کمآبی، تغییر اقلیم و ضرورت حفظ درآمد کشاورزان، راهی تازه برای آینده پیدا کند.
اگر مکانیابی، انتخاب رقم و مدیریت علمی در کنار حمایت و آموزش قرار گیرد، پسته میتواند از یک تجربه تازه به محصولی پایدار و اقتصادی برای همدان تبدیل شود؛ مهمانی که شاید روزی دیگر تازهوارد نباشد و بخشی از سیمای باغهای این استان را شکل دهد.