پیام آذری - روزنامه سازندگی /متن پیش رو در سازندگی منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
صندلی‌های خالی در پکن بیش از هر بیانیه رسمی دیگری، ابعاد تحولات در ساختار قدرت چین را نشان می‌دهند. در شرایطی که شی جین‌پینگ خود را برای تثبیت قدرت و ورود به چهارمین دوره رهبری حزب کمونیست آماده می‌کند، موج تازه‌ای از پاک‌سازی‌ها، دامان ده‌ها مقام ارشد سیاسی و نظامی را گرفته است؛ روندی که اکنون حتی چهره‌های نزدیک به رهبر چین را نیز دربر گرفته است. حزب کمونیست چین پنج‌شنبه ۸ آبان، در پایان پنجمین نشست عمومی کمیته مرکزی، اخراج ۳۳ مقام ارشد را تأیید کرد؛ اقدامی که از آن به‌عنوان بزرگ‌ترین موج اخراج در یک نشست عمومی حزب یاد شده است. در میان این افراد، ژانگ یوشیا، معاون پیشین کمیسیون مرکزی نظامی و از بلندپایه‌ترین فرماندهان ارتش، لیو جیانچائو، رئیس پیشین دپارتمان بین‌الملل حزب و دیپلمات برجسته سابق و ما شینگ‌روی، دبیر پیشین حزب در منطقه سین‌کیانگ، حضور دارند.
صندلی‌های خالی در قلب قدرت
ابعاد این پاک‌سازی را می‌توان از ترکیب حاضران در نشست چهار روزه پکن دریافت. بر اساس آمار رسمی، تنها ۲۷۹ نفر از مجموع ۳۷۶ عضو اصلی و علی‌البدل کمیته مرکزی که در کنگره سال ۲۰۲۲ انتخاب شده بودند، در این نشست حضور داشتند. به بیان دیگر بیش از یک‌چهارم اعضای اولیه غایب بودند؛ آماری که به نوشته گاردین از نظر شمار صندلی‌های خالی در تاریخ معاصر چین بی‌سابقه است.
البته غیبت همه این افراد به‌معنای اخراج آنها نیست و حزب نیز درباره سرنوشت تمام غایبان، توضیحی ارائه نکرده است. با این حال تأیید اخراج ۳۳ عضو نشان می‌دهد که کارزار انضباطی شی تا چه اندازه ساختارهای ارشد حزب را تحت‌تأثیر قرار داده است. لیو جیانچائو از جمله چهره‌های مهم این فهرست است که پیش‌تر مسئولیت روابط حزب کمونیست با احزاب سیاسی خارجی را بر‌عهده داشت. ژونگ شائوجون از دستیاران باسابقه شی جین‌پینگ در ساختار نظامی و از نزدیکان او نیز در میان اخراج‌شدگان قرار دارد. این تحولات نشان می‌دهد که سابقه همکاری و نزدیکی به رهبر چین، مانع قرار گرفتن مقام‌ها در معرض تحقیقات انضباطی نشده است.
ارتش زیر تیغ پاک‌سازی
بخش مهمی از موج اخیر به ارتش آزادی‌بخش خلق چین مربوط می‌شود. از میان ۳۳ فرد اخراج شده ۱۶ نفر از ساختار نظامی بودند. کمیسیون مرکزی نظامی، نهاد ۷ نفره‌ای که فرماندهی عالی ارتش را بر‌عهده دارد، نیز در پی برکناری‌ها تقریباً از اعضای خود خالی شده است. اکنون تنها شی جین‌پینگ و ژانگ شنگ‌مین، مسئول ارشد مبارزه با فساد در ارتش، در این کمیسیون باقی مانده‌اند. ژانگ شنگ‌مین در نشست اخیر به عضویت دفتر سیاسی حزب ارتقا یافت و اکنون تنها نماینده نظامی در این نهاد ارشد به‌شمار می‌رود. این انتصاب در شرایطی انجام شد که او بر تحقیقات و برخوردهای انضباطی در ارتش نظارت داشته است.
اولویت شی
مبارزه با فساد از زمان به قدرت رسیدن شی جین‌پینگ در سال ۲۰۱۲ یکی از محورهای اصلی سیاست داخلی او بوده است؛ کارزاری که در سال‌های اخیر از مقام‌های دولتی به بالاترین سطوح حزب و ارتش گسترش یافته است. با این حال همزمانی این برخوردها با حذف چهره‌های بانفوذ و نزدیک به ساختار رهبری، پرسش‌هایی درباره نسبت مبارزه با فساد و تلاش برای تضمین وفاداری سیاسی مطرح کرده است.
موضوع محوری نشست اخیر نیز تقویت انضباط درون‌حزبی بود. شی پیش‌تر تأکید کرده بود که مبارزه با فساد، مسیری پایان‌ناپذیر است و حزب باید آنچه را «درختان بیمار» می‌خواند از ریشه برکند. اکنون نگاه‌ها به نیمه دوم سال ۲۰۲۷ دوخته شده است؛ زمانی که بیست‌ویکمین کنگره حزب کمونیست چین برگزار خواهد شد. انتظار می‌رود، شی جین‌پینگ در این کنگره برای چهارمین دوره پنج ساله، دبیرکلی حزب را به دست آورد. در چنین شرایطی پاک‌سازی‌های گسترده نه‌تنها ساختار فعلی قدرت بلکه ترکیب نسل بعدی رهبران چین را نیز تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.