پیام آذری - تبریز- افزایش قیمت لوازم خانگی و کاهش قدرت خرید خانوارها، تهیه جهیزیه را دشوار کرده و خانواده‌ها را به حذف اقلام غیرضروری و محدود کردن هزینه‌های آغاز زندگی مشترک سوق داده است.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها - فرشته آتشین: آغاز زندگی مشترک برای بسیاری از زوج‌های جوان با برنامه‌ریزی برای تهیه وسایل ضروری خانه همراه است؛ برنامه‌ای که در شرایط اقتصادی امروز، بیش از گذشته به محاسبه هزینه‌ها، مقایسه قیمت‌ها و حذف برخی خریدها وابسته شده است. در تبریز، افزایش قیمت لوازم خانگی و کاهش قدرت خرید خانوارها، تهیه جهیزیه را به یکی از دغدغه‌های جدی خانواده‌ها تبدیل کرده و فاصله میان فهرست خرید اولیه و آنچه در نهایت امکان تهیه آن وجود دارد، بیشتر شده است.
جهیزیه که زمانی با مجموعه‌ای از وسایل مورد نیاز برای شروع زندگی مشترک تعریف می‌شد، اکنون برای بسیاری از خانواده‌ها به خرید محدود اقلام ضروری تبدیل شده است. تغییر اولویت‌ها، جایگزینی برخی کالاها با محصولات چندکاره، به تعویق انداختن خرید وسایل بزرگ و استفاده از تسهیلات بانکی یا خرید اقساطی، بخشی از راهکارهایی است که خانواده‌ها برای مدیریت هزینه‌ها در پیش گرفته‌اند.
با این حال، مسئله تنها افزایش قیمت کالاها نیست؛ نوسان قیمت‌ها، تفاوت نرخ فروش در فروشگاه‌ها و نگرانی از گران‌تر شدن محصولات در ماه‌های آینده، تصمیم‌گیری برای خرید را نیز دشوار کرده است.
هفت ماه خرید؛ فهرستی که هر بار کوچک‌تر می‌شود
یکی از خانواده‌های تبریزی که حدود هفت ماه پیش خرید جهیزیه فرزند خود را آغاز کرده، درباره تجربه این مدت به خبرنگار مهر گفت: زمانی که خرید را شروع کردیم، بودجه مشخصی برای تهیه وسایل در نظر گرفته بودیم، اما قیمت‌ها در این مدت افزایش پیدا کرد و هزینه بسیاری از کالاها دیگر با برنامه اولیه ما هماهنگ نیست.
وی با اشاره به تغییر در اولویت‌های خرید اظهار کرد: ناچار شدیم در فهرست جهیزیه تجدیدنظر کنیم. برای نمونه، به‌جای خرید چند وسیله جداگانه، دستگاه‌های چندکاره را انتخاب کردیم تا بتوانیم با هزینه کمتر، چند نیاز را برطرف کنیم.
وی درباره نقش وام ازدواج در تأمین هزینه‌های جهیزیه نیز توضیح داد: وام ازدواج در شرایط فعلی شاید برای خرید یک یا دو قلم از لوازم خانگی کافی باشد، اما نمی‌تواند هزینه تمام وسایل مورد نیاز را پوشش دهد.
این خانواده برای کنترل هزینه‌ها، خرید وسایل کوچک‌تر را در اولویت قرار داده و تهیه برخی کالاهای بزرگ را به زمان نزدیک‌تر به مراسم موکول کرده است.
به گفته این عضو خانواده، قیمت مبلمان نیز به یکی از هزینه‌های قابل توجه در فرآیند تهیه جهیزیه تبدیل شده است؛ به‌طوری‌که ارزان‌ترین قیمت مبل مورد بررسی آنها حدود ۷۵ میلیون تومان بوده است.
وی درباره نگرانی از افزایش بیشتر قیمت‌ها در آینده افزود: نگران هستیم که قیمت‌ها تا یک سال آینده باز هم افزایش پیدا کند. به همین دلیل بخشی از پول باقی‌مانده را به طلا تبدیل کردیم تا هنگام خرید بتوانیم از آن استفاده کنیم.
این تجربه نشان می‌دهد که برای برخی خانواده‌ها، تهیه جهیزیه دیگر صرفاً خرید کالا نیست، بلکه به تصمیم‌گیری درباره زمان خرید، حفظ ارزش پس‌انداز و مدیریت نگرانی از افزایش قیمت‌ها نیز وابسته شده است.
کاهش ۴۰ درصدی فروش؛ مشتریان محتاط‌تر شده‌اند
تغییر رفتار خریداران در بازار لوازم خانگی نیز از دیگر نشانه‌های کاهش قدرت خرید خانوارهاست.
یکی از فروشندگان لوازم خانگی در تبریز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت فروش بازار اظهار کرد: میزان فروش ما حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است. افزایش قیمت‌ها باعث شده بسیاری از مشتریان هنگام خرید بیشتر فکر کنند و حتی برخی از آنها خرید خود را به زمان دیگری موکول کنند.
این فروشنده دشواری تأمین قطعات برخی برندها را نیز از مسائل موجود در بازار دانست و افزود: دسترسی به قطعات بعضی محصولات آسان نیست و این مسئله در کنار افزایش قیمت‌ها، انتخاب مشتریان را تحت تأثیر قرار داده است.
به گفته وی، تغییر در سبد انتخاب مشتریان نیز محسوس است؛ بخشی از خریدارانی که پیش‌تر برندهای خارجی را ترجیح می‌دادند، اکنون به سمت محصولات ایرانی با قیمت مناسب‌تر و کیفیت قابل قبول حرکت کرده‌اند.
این فعال بازار درباره شیوه پرداخت مشتریان نیز توضیح داد: بیشتر مردم وسایل کوچک‌تر را نقدی خریداری می‌کنند، اما برای کالاهای گران‌قیمت مانند یخچال، ماشین لباسشویی و تلویزیون، خرید اقساطی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
کاهش فروش در بازار لوازم خانگی، در کنار افزایش هزینه تهیه کالاها، نشان می‌دهد که فشار اقتصادی تنها بر خریداران جهیزیه وارد نشده و فعالیت فروشندگان نیز از تغییر رفتار مصرف‌کنندگان تأثیر پذیرفته است.
زوج‌های جوان میان ضرورت و توان مالی
برای زوج‌هایی که در آستانه تشکیل خانواده قرار دارند، افزایش قیمت‌ها بیش از هر چیز به معنای تغییر برنامه‌های زندگی و محدود شدن انتخاب‌هاست.
یکی از زوج‌های جوان تبریزی که به‌تازگی نامزد کرده و در حال تهیه جهیزیه است، در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: بیش از هر چیز افزایش قیمت‌ها و تفاوت قیمت برخی کالاها در فروشگاه‌های مختلف برای ما قابل توجه بوده است. برای خرید، قیمت چند فروشگاه را بررسی می‌کردیم و در نهایت فروشگاهی را انتخاب می‌کردیم که قیمت مناسب‌تری داشته باشد.
وی با اشاره به تأثیر گرانی بر فهرست خرید افزود: بارها مجبور شدیم از خرید برخی وسایل غیرضروری صرف‌نظر کنیم و به‌جای آن، وسایل ضروری و چندکاره را در اولویت قرار دهیم.
این زوج جوان درباره میزان پوشش هزینه‌های جهیزیه از طریق وام ازدواج معتقدند که وام ازدواج در شرایط فعلی شاید حدود ۴۰ درصد از هزینه‌های جهیزیه را پوشش دهد، اما برای تهیه تمام وسایل مورد نیاز کافی نیست.
این زوج ادامه افزایش قیمت‌ها را عامل نگرانی برای برنامه‌ریزی زندگی مشترک دانسته و تأکید کردند که تهیه جهیزیه با شرایط اقتصادی کنونی به فرآیندی دشوار و پرهزینه تبدیل شده است.
جهیزیه از فهرست کامل تا خرید حداقلی
بررسی تجربه خانواده‌ها و فعالان بازار لوازم خانگی در تبریز نشان می‌دهد که افزایش قیمت‌ها، علاوه بر بالا بردن هزینه تهیه جهیزیه، الگوی خرید خانوارها را نیز تغییر داده است.
در این شرایط، برخی خانواده‌ها خرید کالاهای غیرضروری را کنار گذاشته‌اند، گروهی تهیه وسایل بزرگ را به تعویق انداخته‌اند و برخی دیگر برای کاهش هزینه‌ها به محصولات چندکاره یا خرید اقساطی روی آورده‌اند.
با این حال، تفاوت قیمت میان فروشگاه‌ها و نگرانی از افزایش مجدد نرخ کالاها، همچنان تصمیم‌گیری درباره خرید را دشوار می‌کند؛ به‌ویژه برای خانواده‌هایی که فرآیند تهیه جهیزیه آنها چند ماه طول می‌کشد و با افزایش قیمت‌ها، بودجه اولیه‌شان دیگر پاسخگوی نیازهای پیش‌بینی‌شده نیست.
راهکارهایی برای کاهش فشار هزینه‌های جهیزیه
کاهش فشار اقتصادی بر خانواده‌ها در زمینه تهیه جهیزیه، نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات حمایتی و اصلاحی در بازار لوازم خانگی است. بازنگری در میزان و شرایط تسهیلات ازدواج متناسب با هزینه‌های واقعی آغاز زندگی مشترک، می‌تواند بخشی از مشکلات زوج‌های جوان را برطرف کند. همچنین توسعه طرح‌های فروش اقساطی با شرایط مناسب و کارمزد کمتر، امکان خرید کالاهای ضروری را برای خانواده‌هایی که توان پرداخت نقدی ندارند، فراهم می‌کند.
از سوی دیگر، نظارت مؤثر بر قیمت‌گذاری، جلوگیری از افزایش‌های غیرمنطقی و شفافیت در اعلام قیمت محصولات در فروشگاه‌ها، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به حمایت از مصرف‌کنندگان کمک کند. حمایت از تولیدکنندگان داخلی، ارتقای کیفیت محصولات، تأمین قطعات یدکی و بهبود خدمات پس از فروش نیز می‌تواند اعتماد خریداران به کالاهای ایرانی را افزایش دهد.
در نهایت، آنچه در بازار جهیزیه تبریز دیده می‌شود، فراتر از افزایش قیمت چند قلم کالای خانگی است؛ مسئله، دشوارتر شدن تأمین نیازهای اولیه برای آغاز زندگی مشترک است. وقتی خانواده‌ها برای خرید یک وسیله ضروری نیز ناچار به حذف خریدهای دیگر، تغییر برنامه پس‌انداز یا استفاده از روش‌های اعتباری می‌شوند، ضرورت بازنگری در شیوه‌های حمایت از زوج‌های جوان و تقویت امکان دسترسی آنها به کالاهای ضروری بیش از گذشته اهمیت پیدا می‌کند.