پیام آذری - خبرگزاری مهر، گروه استانها- سکینه اسمی: همزمان با دهه اول ماه محرم مردم مناطق مختلف آذربایجان غربی با برگزاری مراسم، آئین و مجالس روضه در سوگ شهادت شهدای دشت کربلا اشک ماتم میریزند و عزاداری میکنند و با نزدیک شدن به تاسوعا و عاشورای حسینی این مراسمها به اوج میرسد.
ماه محرم در این دیار اعم از شیعه و سنی و حتی اقلیتهای دینی آداب و رسوم خاصی دارد مراسم اعلان عزا، آئین طشت گذاری، زنجیرزنی، دستجات عزاداری، دادن نذری، توسل به دستجات عزاداری بخشی از آداب مردم این منطقه در ماه محرم است.
مردم این منطقه با سیاه پوش کردن سردر منازل، مغازهها، معابر اصلی شهر و خیابانها و نیز بر تن کردن جامههای سیاه به رسم هر سال همزمان با آغاز ماه محرم اقدام به عزاداری کرده و و عاشقان حضرت اما حسین (ع) و ۷۲ یار باوفایش عشق و ارادت خود را هرسال در قالب عزاداری مستحکمتر میکنند.
استقبال از ماه محرم با آئین سنتی «طشت گردانی»
استقبال از ماه محرم در این دیار اعم از شیعه و سنی و حتی اقلیتهای دینی آداب و رسوم خاصی دارد مراسم اعلان عزا، آئین طشت گذاری، زنجیرزنی، دستجات عزاداری، دادن نذری، توسل به دستجات عزاداری بخشی از آداب مردم این منطقه در ماه محرم است.
مردم این منطقه با سیاه پوش کردن سردر منازل، مغازهها، معابر اصلی شهر و خیابانها و نیز بر تن کردن جامههای سیاه به رسم هر سال همزمان با آغاز ماه محرم اقدام به عزاداری کرده و و عاشقان حضرت اما حسین (ع) و ۷۲ یار باوفایش عشق و ارادت خود را هرسال در قالب عزاداری مستحکمتر میکنند.
آئین «طشت گذاری» یا «طشت گردانی» که منسوب به اردبیل، به طور خاص و مردم آذربایجان به طور عام است، از مهمترین مراسم آذریهای همزمان با آغاز ماه محرم است، هر چند این رسم امروز به شکل گسترده در شهرهای آذربایجان غربی اجرا نمیشود اما هستند هنوز هیئتهای عزاداری که با برگزاری این آئین به استقبال ماه محرم میروند.
مراسم «شاه حسین گویان» در آذربایجان غربی
مراسم «شاخسی» یا همان «شاه حسین گویان» از آن نظر منحصر به فرد است که با شور و شعور خاص ارادت به امام حسین (ع) در بیشتر مناطق کشور به خصوص شهرهای استانهای آذری زبان برگزار میشود. در این نوع عزاداری جمعی از مردان از پیر و جوان گرفته تا میانسال و کودک، شانه در شانه هم قرار گرفته و در صفهای طویل، طول خیابان و محله را طی میکنند.
یکی از اعضای هیئت با استفاده از بلندگوهای سیار اشعار مذهبی، مداحیها و نوحههای جان سوز را با آهنگهای دلنشین و حماسی قرائت میکند و شاهحسین گویان جواب میدهند؛ حرکت آرام و طولی این دسته به همراه چراغها و فانوسهایی که در میان جمعیت روشن است، همواره عظمت دل سوختگان حسین را در اذهان متبادر میسازد.
اوج این مراسم در ظهر عاشورا و پس از اتمام عزاداری ظهر عاشوراست که عزاداران، با ذکر «شاخسی، واخسی»، پس از طی کردن مسیری طولانی نهایتا خود را به خیمههای به آتش کشیده شده (نماد خیمههای امام حسین (ع) و یارانش در کربلا) رسانده و به سوگ واقعه مینشینند.
دسته روی و علمگردانی دهه اول ماه محرم در آذربایجان غربی
یکی دیگر از آئینهای دیرینه مردم آذربایجان غربی در ماه محرم علم گردانی، زنجیر زنی و تشکیل دستجات عزاداری داری است و عموماً زنجیر در میان عزاداران به شیوه یک دست بر شانهها نواخته میشود. دستههای زنجیر زنی شهر ارومیه نیز به عنوان یکی از کانونهای بزرگ عزاداری در دهه اول ماه محرم از همان روزهای اول و دوم به راه میافتند.
عزاداری در سطح استان طی روز نهم ماه محرم (تاسوعا) به اوج میرسد و از اوایل صبح و بعد از بر آمدن آفتاب شروع میشود، ابتدا برای لحظاتی در مساجد و پس از آن اوایل صبح در خیابانها و کوچههای شهر و محدوده روستاها انجام میپذیرد و نوحههای این روز به ذکرهای مربوط به جانبازیها و فداکاریهای حضرت ابوالفضل عباس اختصاص دارد.
تعزیه خوانی و شبیه خوانی، برپایی سفرههای نذری، قربانی گوسفند پای دستجات عزاداری، برگزاری مجالس عزا با سخنرانی سخنرانان در خصوص فلسفه قیام حسینی از دیگر آیینهایی که مردم این دیار همه ساله همزمان با ماه محرم به خصوص دهه اول برگزار میکنند.
۹۰ نقطه آذربایجان غربی میزبان آیین شیرخوارگان حسینی است
مسئول مجمع جهانی شیرخوارگان حسینی در آذربایجان غربی از برگزاری مراسم شیرخوارگان حسینی در ۹۰۰ هزار نقطه در ۴۵ کشور جهان برگزار می شود، گفت: این آیین امسال در ۹۰ نقطه در استان و ۲۸ نقطه مرکز استان برگزار می شود.
امیر شجاع زاده در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه این مراسم همزمان با اولین جمعه ماه محرم به یاد طفل شهید شش ماهه دشت کربلا ساعت ۸ صبح همزمان با سراسر کشور در سطح استان نیز برگزار می شود.
وی ادامه داد: برای برگزاری باشکوه و مناسب این مراسم لباس مخصوص کودکان شرکت کننده در این مراسم در محل های برگزاری مراسم در حسینیه ها ، مساجد، مصلی و ورزشگاه ها آماده توزیع است.
شجاع زاده اضافه کرد: مراسم محوری این آیین در ارومیه ساعت ۸ صبح در خیابان محراب، حسینیه اعظم برگزار می شود و در این مراسم ضمن سخنرانی، مداحی ، نذرنامه خوانی اجرا و بیانیه بیعت با رهبر معظم انقلاب اسلامی قرائت می شود.
مسئول مجمع جهانی شیرخوارگان حسینی در آذربایجان غربی گفت: همچنین در این مراسم به یاد شهدای دانش آموز میناب و شهدای جنگ اخیر از خانواده شهدا قدردانی می شود.
وی با اشاره به این که انقلاب اسلامی با الگوگیری از سید الشهدا حضرت امام حسین ع پرچم مقاومت در برابر مستکبران عالم را در دست گرفته است گفت: امروز ما افتخار می کنیم که رهرو فرهنگ عاشورا هستیم و امروز فرهنگ امام حسین (ع) به یک فرهنگ جهانی تبدیل شده است.
تقویم شیرخوارگان حسینی در شهرهای آذربایجان غربی
سلماس در ۸ نقطه میزبان آیین سوگواری شیرخوارگان حسینی است و مراسم محوری در خیابان ورزش مسجد فاطمه زهرا(س) برگزار می شود.
در شهرستان خوی شهر دارالمومنین نیز در بلوار ۱۵ خرداد استادیوم شهید چمران برگزار می شود .
در شهرستان های ماکو مصلی امام خمینی(ره) ، میاندوآب مصلی امام خمینی (ه) و شاهین دژمسجد جامع حضرت رسول اکرم(ص) ساعت صبح آیین شیرخوارگان حسینی در روز جمعه برگزار می شود.
در سایر شهرهای استان حتی در مهاباد و پیرانشهر نیز این آیین در محل های تعیین شده برگزار می شود.
«احلی من العسل» در شهرهای مختلف آذربایجان غربی برگزار می شود
معاون پرورشی و فرهنگی اداره کل آموزش و پرورش آذربایجان غربی گفت: امسال آیین عزاداری احلی من العسل با پیوند به تجمع شبانه در شهرهای مختلف استان برگزار می شود.
غلامرضا فدوی در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه امسال به دلیل شرایط خاص کشور مراسم احلی من العسل همزمان با تجمع شبانه برگزار می شود، اظهار کرد: این مراسم در ششمین رور ماه محرم ۳۰ خردادماه در ارومیه همزمان با تجمع شبانه مردم برگزار می شود.
وی ادامه داد: در شهرستان ها نیز با حضور دانش آموزان پسر متوسطه اول در مکان های مورد مظر این مراسم به همراه سخنرانی، مداحی، تجلیل خانواده شهدا با سربندهای ویژه توسژ دانش آموزان و نوجوانان برگزار می شود.
وی حضرت قاسم ابن الحسن (ع) را بهترین الگو و اسوه برای نوجوانان و جوانان دانست و گفت: هدف از برگزاری این آیین انتقال فرهنگ ایثار و شهادت به نسل نوجوان وجوان جامعه است.
فدوی، اظهارکرد:برای احقاق حق و عدالت باید همه داشته ها را درطبق اخلاص قرار داده و حسینی وار راه یاران باوفای ایشان را طی کرده و حسینی وار زندگی کنیم.
وی با اشاره به واقعه شب عاشورا و زمانی که امام حسین(ع) به یارانش فرمودند،فردا همه شما شهید خواهید شد خاطرنشان کرد: همانا ابراز نظر «احلی من عسل» حضرت قاسم، فرهنگ قاسمی و الگوی ادب، معرفت، شجاعت وفاداری و تبعیت از ولایت برای جوانان و نوجوانان امروزی معرفی شد.
تاسوعا و عاشورای حسینی اوج عزاداری آذریها
از جمله مراسم ظهر روز تاسوعا و عاشورا، تعزیه خوانی و شبیه خوانی است که نمایش گونهای، از واقعه کربلا است یکی از کانونهای مهم این مراسم در شهر ارومیه مقابل «مسجد مهدی القدم» است که مردم محله و سایر دوستداران اهل بیت شاهد برگزاری شبیه خوانی اباعبدالله الحسین هستند.
روز عاشورا روز تجلی میثاق مردم با امام حسین (ع) و قیام خونین وی بوده و مردم عادی به طرق مختلف از جمله نذر و قربانی، احسان چایی، شربت و آشهای محلی، ساری شیله (شله زرد که در سالهای اخیر معمول شده) در خدمت عزاداران حسینی هستند.
در روزهای تاسوعا و عاشورا در مناطقی از شهر ارومیه که جمعیتی از اقلیتهای دینی نیز در آن سکونت دارند مسیحیان زیادی را میتوان یافت که همراه با دیگر مردم در مسیر عبور دستهها قرار گرفته و برای امام حسین (ع) و شهدای کربلا اشک میریزند.
در عزاداریهای مردم آذربایجان غربی به مانند برخی مناطق کشور از نمادهایی مانند علم، کتل و اسب به عنوان مظهر ذوالجناح و گهواره به یاد حضرت علی اصغر (ع) طفل شیرخوار کربلا استفاده میشود که این سمبلها در ایجاد فضای حزن و اندوه به عزاداریها نقش مؤثری ایفا میکند.
برگزاری تجمع یوم العباس نهم محرم ماه در ارومیه
هرسال مراسم یوم العباس در روز تاسوعا؛ نهم محرم با حضور هیئات مذهبی و روحانیون ارومیه برگزار می شود.
آذربایجانی ها معروف هستند به عاشق حضرت ابوالفضل العباس (ع) بودن عاشقانی که بعد از بیش از ۱۳۰۰ سال از عروج ملکوتی مولا و مقتدایشان همچنان در غم و اندوه از دست دادن علمدار دشت کربلا بر سر و سینه می زنند.
همزمان با عصر تاسوعا مردم ارومیه، با تجمع در خیابان سرداران ارومیه ندای لبیک یا اباالفضل و لبیک یا حسین سرداده و به یاد سردار بی دست کربلا عزاداری می کنند.
شام غریبان آیین دیرین آذربایجانی ها در سوگ شهدای دشت کربلا
شبیه خوانی نیز از جمله آیینهایی است که معمولاً در روز عاشورا در برخی از روستاهای شهرهای ارومیه، خوی، سلماس و ماکو انجام میگیرد که این شبیه خوانیها به نوعی بازسازی صحنههای روز عاشورا در صحرای کربلاست و چگونگی به شهادت رسیدن یاران امام حسین (ع) و خود آن حضرت است.
پخش نذورات از جمله نان فتیر، شربت، شیر داغ و حلوا در امامزادهها مرسوم است و حتی در برخی از امامزادهها مردم گوسفند قربانی کرده و گوشت آن را در بین دستهها پخش میکنند.
در سحرگاه روز سوم که در ارومیه به آن «اهل قبیله» گفته میشود در برخی از مناطق تعدادی از جوانان در حالی که لباسهای عربی به تن کرده اند از مساجد خارج شده و اشعاری را به مضمون زیر میخوانند «ای اهل قبیله برویم جسم بی سر و بی کفن امام حسین (ع) را دفن کنیم».
مراسم شام غریبان از جمله مراسم حزن انگیز و اندوه باری است که در مساجد شهر و روستاهای و حومه برگزار میشود. دستههای زنجیر زنی پس از برگزاری مراسم عزاداری در کوچهها، وارد مسجد شده و به زنجیر زنی میپردازند.
روضه خوانی توسط مداحان و ذکر مصیبتهای حضرت اباعبدالله از ویژگیهای این مراسم بوده و برای این منظور و طبق سنتهای گذشته پس از اندکی زنجیر زنی در مساجد چراغها را خاموش کرده و شمع در سینی روشن میکنند و گرد افراد میگردانند.
بانوان عزادار حسینی در ارومیه نیز با برگزاری تجمع خیابانی زینبیون همزمان با ۱۲ ماه محرم در سوگ شهدای شد کربلا امسال در خیابان امام و میدان ولایت فقیه عزاداری خواهند کرد.
محرم در آذربایجان غربی تنها یک مراسم مذهبی نیست؛ جلوهای از هویت فرهنگی، همبستگی اجتماعی و عشق دیرینه مردم این دیار به نهضت عاشوراست؛ عشقی که در نوای «شاه حسین» و اشکهای عزاداران، هر سال پرشورتر از گذشته تجلی مییابد.