پیام آذری - فارس / یک تیم بوشهری رباتی هوشمند ساخته که میتواند لکههای نفت خام روی سطح دریا را شناسایی و برای جمعآوری آنها اقدام کند.
لکههای نفتی روی آب فقط یک لکه سیاه روی سطح دریا نیستند؛ حرکت آرام آنها میتواند آلودگی را از نقطهای دور از ساحل به محدودههای ساحلی برساند و پاکسازی را به مسئلهای زمانبر و پرهزینه تبدیل کند.
در منطقهای مانند خلیج فارس که فعالیتهای نفتی و دریایی بخش مهمی از اقتصاد آن را شکل میدهد، شناسایی سریع این آلودگیها و جلوگیری از گسترش آنها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
همین مسئله، میتواند یک نیاز محیطزیستی را به نقطه شروع یک ایده فناورانه تبدیل کند؛ اینکه به جای انتظار برای رسیدن لکههای نفتی به ساحل، بتوان آنها را در سطح دریا شناسایی و برای جمعآوریشان اقدام کرد.
حالا در بوشهر، اعضای یک تیم هفتنفره که از شرکتکنندگان لیگ دانشجویی روبوکاپ امسال نیز بودند، روی همین ایده کار کردهاند؛ ساخت رباتی هوشمند که بتواند لکههای نفت خام روی سطح دریا را شناسایی و برای جمعآوری آنها اقدام کند.
این تیم حدود دو سال و نیم است که روی توسعه این ربات کار میکند و حالا محصولی را ارائه کرده که از مرحله یک ایده دانشجویی فراتر رفته و به ساخت نمونه صنعتی و حتی پیشخرید از سوی یک شرکت پتروشیمی رسیده است.
نیما محمدنیا، سرپرست تیم، درباره ایده شکلگیری این ربات میگوید: «از آنجایی که ما داخل خلیج فارس زندگی میکنیم، در شهر بوشهر چیزی که به چشم پیداست لکههای نفتی خامی است که به سمت ساحل در حال حرکت هستند و باعث آلودگی ساحل و همینطور دریا میشوند. این نیاز را دیدیم که روی این پروژه کار کنیم.»
این ربات که «نفتروب هوشمند» نام دارد، با هدف شناسایی و جمعآوری لکههای نفتی روی سطح آب طراحی شده است. به گفته محمدنیا، ربات بهصورت کاملاً هوشمند و خودمختار فعالیت میکند و برای شناسایی لکههای نفتی از سامانههای تشخیص مبتنی بر هوش مصنوعی بهره میگیرد.
فرایند عملکرد ربات به این صورت است که پس از شناسایی لکه نفتی، محدوده آن تشخیص داده میشود و سامانه، ربات مادر را به سمت محل آلودگی هدایت میکند. در طراحی این محصول، هوش مصنوعی تنها به تشخیص نفت محدود نشده و در بخشهای مختلف سیستم مورد استفاده قرار گرفته است.
محمدنیا میگوید: «کل ربات داخلش از هوش مصنوعی استفاده شده؛ چه برای شناسایی نفت، چه برای سیستم ناوبری و حرکت و چه حتی برای رباتهایی که به صورت شبکه با این ربات کار میکنند.»
از مسابقه دانشجویی تا ساخت صنعتی
«نفتروب هوشمند» در ابتدا در قالب فعالیت تیم در مسابقات رباتیک توسعه پیدا کرده، اما اکنون مسیر آن از یک نمونه مسابقهای فراتر رفته است. محصول نهایی شده و طرح صنعتی آن نیز ساخته شده است. به گفته سرپرست تیم، یک شرکت پتروشیمی نیز ۱۰ دستگاه از این محصول را پیشخرید کرده است. با این حال محصول هنوز به مرحله تجاریسازی عمومی نرسیده و فرایند ساخت کامل آن در حال انجام است. این ربات همچنین سابقه حضور در رقابتهای رباتیک را دارد.
محمدنیا میگوید این چهارمین حضور ربات در مسابقات است و تیم توانسته در فیراکاپ کره جنوبی مقام اول را به دست آورد. این تیم در ادامه در مسابقات ایراناوپن روبوکاپ نیز شرکت کرده است.
تیم هفتنفره؛ ترکیب تخصصها برای ساخت یک ربات
توسعه این ربات توسط یک تیم هفتنفره انجام میشود که اعضای آن تخصصهای مختلفی دارند. محمدطاهر عباسی، از اعضای تیم، در حوزه مکانیک فعالیت میکند.
سپیده امیری نیز دارای دکترای کارآفرینی است و در کنار فعالیت در این تیم، ۵۳ ثبت اختراع در کارنامه خود دارد. «نفتروب هوشمند» نمونهای از تلاش یک تیم دانشجویی برای تبدیل یک مسئله بومی در خلیج فارس به یک محصول فناورانه است؛ محصولی که پس از حدود دو سال و نیم توسعه، از مرحله مسابقات رباتیک عبور کرده و به ساخت صنعتی و پیشخرید توسط یک شرکت پتروشیمی رسیده است.