چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵

اقتصادی

قدرت و اعتبار سنت و مرجعیت

قدرت و اعتبار سنت و مرجعیت
پیام آذری - اطلاعات/ «قدرت و اعتبار سنت و مرجعیت» عنوان سرمقاله در روزنامه جمهوری اسلامی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید: مسعود رضوی| آیت الله العظمی حسین وحید ...
  بزرگنمايي:

پیام آذری - اطلاعات / «قدرت و اعتبار سنت و مرجعیت» عنوان سرمقاله در روزنامه جمهوری اسلامی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
مسعود رضوی| آیت الله العظمی حسین وحید خراسانی (متولد ۱۱ دی ۱۲۹۹) فقیه و مرجع تقلید برجسته ایران و عالم تشیع، دیروز در قم رحلت یافت. ایشان پس از رحلت آیت الله محمدعلی اراکی به عنوان یکی از برجسته‌ترین مراجع تقلید شیعه در قم، مورد استقبال قرار گرفت و به دلایلی، ازجمله کیفیت عالی تحصیلات نزد بزرگترین فقهای ابتدای قرن پیش در قم و نجف، جایگاه ویژه ای در حوزه‌های علمیه مشهد و قم پیدا کرد.
مدارج دانش اجتهادی، و شیوهٔ خاص در تدریس اصول فقه، و بیان مسائل مبتلابه مراجعان و مردم، آیت الله وحید را به یکی از ستون‌های مرجعیت سنتی شیعه استوار کرد. درس‌های خارج اجتهادی ایشان پیش از دهه ۴۰ خورشیدی در مشهد آغاز شد و سپس در قم تا یکصد سالگی آیت الله ادامه یافت. روش فقهی ایشان ادامه شیوهٔ استادش آیت الله سید ابوالقاسم خویی بود. روش سنتی در این مکتب، دارای قدمت و اصالت زیاد است و در استدلال و استنباط، مبتنی بر شروح و مستندات عروه الوثقی است.
نگاه مرحوم آیت الله وحید مبتنی بر روش فقهائی چون شهید اول، شهید ثانی، محقق کرکی و صاحب جواهر بود. در یک دو قرن اخیر، شیوه و طرز استنباط و اجتهاد فقهی نزد فقهائی چون محقق سبزواری، شیخ انصاری، سید عبدالله شیرازی، سیدمحسن حکیم نیز دنباله همین شیوهٔ استنباط و اجتهاد بوده است.
این نگرش فقهی، ترکیبی از استدلال عقلی و مطالب منصوص نقلی است. روشن است که درس فقه آیت الله فقید، اگرچه استناد و وفق بر روایت و حدیث داشت، ولی مبتنی بر مباحث دقیق و پیچیدهٔ اصولی هم بود. برخی بزرگان و متفکران حوزوی در یک دوره، در میانه قرن پیشین خورشیدی، بر این باور بودند که علم اصول بسیار متورم شده و برخی طلاب و روحانیون سالهای دراز و بلکه گاه ده تا بیست سال دروس اصول‌ را نزد چندین استاد مختلف می‌آموزند، و این شیوه را منفی تلقی می‌کردند.
به نظرم چنین دیدگاهی، در دروس و مدارج حوزوی، مفید نیست. زیرا هرچه طلبه و روحانیون بیشتر از نظر ذهنی ورزیده شوند و با شیوه و اصول رویارویی با منابع و مسائل فقهی بیشتر آشنا باشند، استنباط عمیقتر و اجتهاد پخته‌تری خواهند داشت. مراجع بزرگ شیعه، با این شیوه برجستگی یافته‌اند و غالب آنها دوره‌های متعدد درس اصول داشته‌اند.آیت الله وحید خراسانی زادهٔ نیشابور بود و مدارج تحصیل اولیه مرجع فقید در آغاز نشانگر جامعیت خاصی است. پس از خواندن ادبیات، سطوح اولی و نهایی را از محمد نهاوندی، صاحب تفسیر فراگرفت. پس از اتمام سطح، در دروس خارج فقه میرزا مهدی اصفهانی و آشتیانی حاضر شد و تا درجهٔ اجتهاد ادامه داد.جالب آنکه میرزا مهدی اصفهانی گرایش اخباری داشت و به اصطلاح رئیس و مؤسس مکتب تفکیک بود اما آیت الله وحید به خواندن حکمت و معقول نزد میرزا ابوالقاسم الهی و میرزا مهدی آشتیانی پرداخت. ایشان در سال ۱۳۲۷ از آیت الله حجت کوه‌کمری جواز اجتهاد گرفت سپس به قصد تکمیل مبانی، عازم نجف اشرف شد. و این در حالی بود که درجهٔ اجتهاد را اخذ کرده بود. ایشان سال‌ها در درس استادان برجستهٔ این حوزه (نجف)، خاصه آقای خویی حاضر شد. مرجع فقید آیت الله وحید، از اعضای شورای فقهی آیت الله خویی بود. ایشان هم در مبانی و هم در ادامه مکتب فقهی، به استاد وفادار بود. آیت الله وحید در دوران حضور امام خمینی در نجف، در دروس ایشان نیز شرکت می‌کرد و این دروس نیز بر جامعیت ایشان افزود.
منزلت آیت الله وحید خراسانی و استقلال وی در اجتهاد و بیان مسائل عامه مردم، او را منزلت ویژه‌ای بخشید که پس از رحلت مرجع نامدار، آیت الله اراکی، مرجعیت وی برجستگی خاصی یافت. به ویژه تأکیدِ اکیدِ ایشان بر سنت و حُریّت، درس او در مسجد اعظم قم را با استقبال طلاب فاضل و فقهائی برجسته روبرو کرد. رابطه آیت الله وحید خراسانی با حکومت و تعادلی که وی بین لزوم استقلال مرجعیت و مصالح نظام جمهوری اسلامی برقرار کرد، از چند جهت ارزشمند و دارای اهمیت بوده است. دستگاه افتاء و مرجعیت شیعه مفتخر است به اینکه استقلال دارد و بدون نیاز به دولت قادر است پاسخگوی نیاز عموم باشد. این فضیلت مختص شیعه و حوزه قدیم و اصیل شیعه بوده و هست. اصل احتیاط و حفظ مصالح مردم و کشور نیز همواره در اعتبار و محبوبیت مراجع بزرگ و نامدار شیعه دارای اهمیت بوده است.
رحلت فقیه فقید و مرجع تقلید، آیت الله وحید خراسانی را به فرزند دانشمند و گرامی ایشان، استاد و حقوقدان برجسته دکتر هادی وحید و خانواده آیت‌الله فقید، تعزیت گفته و سپس از جانب خود و روزنامه اطلاعات به ملت ایران و شیعیان جهان تسلیت می‌گوییم.


نظرات شما