پیام آذری - اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
در شرایطی که بیش از 5 ماه از آغاز جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران میگذرد، به نظر میرسد محور مناقشات بر روی بازگشایی تنگه هرمز متمرکز شده است.
به نوشته والاستریت ژورنال، به نظر میرسد اکنون تهران در رویارویی با واشنگتن در حال اعمال محاسبهی پرریسکی است: حفظ کنترل تنگه هرمز یک خط قرمز غیرقابل مذاکره است. در واقع، تهران با اعمال اقتدار بر یک آبراه حیاتی برای جریان جهانی نفت خام، مطمئن است که توانایی در وارد کردن فشار به اقتصاد آمریکا بهترین اهرم فشار برای جلوگیری از اقدام نظامی آینده از سوی ایالات متحده و اسرائیل است و با افزایش قیمت بنزین و تورم، که ترامپ در نهایت شرایط دلخواهش را پیش از انتخابات میاندورهای خواهد پذیرفت.
بازی تهاجمی با کارت قمار بزرگ
از نگاه نویسنده والستریت ژورنال، استراتژی متمرکز بر کنترل تنگه هرمز یک قمار بزرگ است. این استراتژی بر این فرض بنا شده که ترامپ یک بنبست آشفته و بیثبات را به یک جنگ تمامعیار ترجیح میدهد. تهران با بازی تهاجمی با این کارت، خطر اشتباه محاسباتی درباره نقطه تحمل واشنگتن و آستانه تحمل اقتصادی خود را به جان میخرد.
در واقع، اکنون تهران کنترل هرمز را مهمترین ابزار خود برای اعمال فشار بر غرب پس از تضعیف برنامه هستهای و گروههای متحدش در منطقه، در چند سال گذشته میداند. با این حال، برخی طیفهای میانهروتر به طور فزایندهای نگرانند که محاصره اعمال شده از سوی ایالات متحده، اقتصاد کشور را دچار مصیبتهای گستردهتری کند. صندوق بینالمللی پول رخ تورم سالانه ایران را حدود 69 درصد اعلام و پیشبینی کرده که رشد اقتصادی ایران در سال 2026، 6 درصد کاهش یابد.
سناریوی کابوسوار خلیج فارس
تسلط ایران بر این تنگه، عرضه جهانی نفت را به شدت کاهش داده، به طوری که صادرات نفت خلیج فارس به حدود ۳۶ درصد نسبت به پیش از جنگ کاهش یافته است. با این حال، قیمت نفت هرگز به سطوح پایدار بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه نرسیده است -نرخی که میتوانست اقتصاد ایالات متحده را به شدت تنحت تاثیر قرار داده تا واشنگتن را مجبور به تسلیم کند. حتی با وجود اینکه حوثیهای یمن تهدیدات جدی علیه جریان نفت عربستان سعودی از طریق دریای سرخ اعمال کردهاند، قیمت نفت خام روز سهشنبه زیر ۸۰ دلار در هر بشکه بود.
به گفته باربارا لیف، مقام ارشد سابق وزارت خارجه آمریکا در امور خاورمیانه: «عوامل زیادی وجود داشت که باعث شد بازار بتواند این شوک را تحمل کند. بازار نفت در آغاز بحران، عرضه مازاد زیادی داشت». به گفته لیف، پس از حمله اسرائیل و ایالات متحده به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن ۲۰۲۵، چین «در حال بررسی جوانب امر» و شروع به ذخیره نفت کرد. او گفت: «تخریب تقاضا وجود داشت». با شروع جنگ، پکن خرید نفت را کاهش داده و قیمتها را پایین نگه داشته است. با این حال، به گفته تحلیلگران، با توجه به اینکه کشورها ذخایر خود را با میزان بیسابقهای آزاد میکنند، ممکن است تا پایان سال افزایش قیمت پایدار وجود داشته باشد. ذخایر اضطراری نفت ایالات متحده در تابستان امسال به پایینترین حد خود در ۴۰ سال گذشته رسید.
با این همه، اختلال طولانی مدت، تهران را هم از جریان اصلی درآمد خود محروم میکند و در عین حال تلاشهای کشورهای همسایه خلیج فارس را برای ساخت مسیرهای فرعی تسریع میکند. بدین ترتیب، ممکن است در درازمدت نفوذ ایران بر اقتصاد جهانی و کشورهای خلیج فارس کاهش یابد، زیرا عربستان سعودی، امارات متحده عربی و سایر تولیدکنندگان بزرگ نفت با موفقیت مسیرهای جایگزینی برای نفت خود ایجاد میکنند که تنگه هرمز را دور میزند. به گفته لیف: «همه کشورهای خلیج فارس به دنبال مسیرهای جایگزین هستند». هر چند، این مسیرهای فرعی همگی در برد موشکها و پهپادهای ایرانی قرار دارند. به گفته لیف: «اگر ایران اراده حمله به زیرساختهای انرژی خلیج فارس کند، توانایی آن را دارد و این کار از ساختوسازهایی که هر یک از این کشورها انجام میدهند، پیشی خواهد گرفت».
در مجموع، کشورهای عربی خلیج فارس در تلاش هستند تا تنگه هرمز را به وضعیت سابق بازگردانند. آنها نگران پرداخت عوارض نیستند، بلکه نگران اهرم سیاسی هستند که این موضوع به ایران میدهد. به گفته لیف: «ایران میتواند یک روز به نفتکشهای سعودی اجازه ورود بدهد و روز بعد نه. این یک سناریوی کابوسوار برای کشورهای خلیج فارس است».